1921 Anayasası'nda cumhuriyetin ilanı için yapılan değişiklikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Devletin yönetim şeklinin cumhuriyet olduğu belirtilmiştir
B) Devletin dininin İslam olduğu hükmü kaldırılmıştır
C) Cumhurbaşkanlığı makamı oluşturulmuştur
D) Başbakanlık kurumu getirilmiştir
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilan edildiği 1923 yılında, 1921 Anayasası'nda yapılan önemli değişiklikleri anlamamızı istiyor. Özellikle, cumhuriyetin ilanıyla doğrudan ilgili olan değişiklikleri ve bu kapsamda yer almayanları ayırt etmemiz gerekiyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Devletin yönetim şeklinin cumhuriyet olduğu belirtilmiştir: Bu, 29 Ekim 1923'te 1921 Anayasası'nın 1. maddesinde yapılan en temel değişikliktir. "Türkiye Devleti'nin hükûmet şekli Cumhuriyettir" ifadesi eklenerek devletin yönetim biçimi resmen cumhuriyet olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla bu, cumhuriyetin ilanı için yapılan bir değişikliktir.
- C) Cumhurbaşkanlığı makamı oluşturulmuştur: Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, devletin başı olarak görev yapacak Cumhurbaşkanlığı makamı ihdas edilmiş ve Mustafa Kemal Atatürk ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu da cumhuriyetin ilanıyla doğrudan ilgili bir düzenlemedir.
- D) Başbakanlık kurumu getirilmiştir: Cumhuriyetin ilanı ve Cumhurbaşkanlığı makamının oluşturulmasıyla birlikte, hükümetin yürütme organının başı olarak Başbakanlık kurumu da getirilmiştir. İlk Başbakan İsmet İnönü olmuştur. Bu da cumhuriyetin ilanıyla birlikte gelen önemli bir idari değişikliktir.
- B) Devletin dininin İslam olduğu hükmü kaldırılmıştır: "Devletin dini İslam'dır" hükmü, aslında 1921 Anayasası'nda değil, 1924 Anayasası'nda yer almaktaydı. Bu hüküm, cumhuriyetin ilanından sonra, 1928 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır. Yani, cumhuriyetin ilanı (1923) sırasında veya bu ilana yönelik yapılan değişiklikler arasında bu madde yer almamaktadır. Bu değişiklik, laikleşme yolunda atılan daha sonraki bir adımdır.
Bu bilgiler ışığında, cumhuriyetin ilanı için yapılan değişiklikler arasında yer almayan seçeneğin B olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap B seçeneğidir.
