Göçüşme (Metatez) nedir Test 2

Aşağıdaki kelimelerden hangisi metatez sonucu oluşmuş bir söyleyişe sahiptir?

A) Kalem
B) Defter
C) Sarı
D) Gömlek - gömlek

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, kelimelerin ses yapısında meydana gelen ilginç bir değişimi, yani "metatez" olayını anlamamız isteniyor. Gelin, bu kavramı adım adım öğrenelim ve doğru cevabı bulalım.

• Metatez (Göçüşme) Nedir?

  Metatez, bir kelime içindeki iki sesin (harfin) veya hecenin yer değiştirmesi olayıdır. Bu durum genellikle konuşma kolaylığı sağlamak veya dilin zaman içindeki doğal evrimi sonucunda ortaya çıkar. Bazen standart dilde yerleşir, bazen de ağızlarda veya günlük konuşmada karşımıza çıkar.

  Örneğin, Türkçede "kirpik" kelimesinin bazı ağızlarda "kiprik" şeklinde söylenmesi veya "yalnız" kelimesinin "yanlış" şeklinde yaygınlaşması (ki bu artık standart bir kelime olmuştur) metateze örnek verilebilir.

• Seçenekleri İnceleyelim:
  • A) Kalem: Bu kelime, Türkçeye Arapçadan geçmiş ve ses yapısında belirgin bir metatez olayı gözlenmeyen, standart bir kelimedir.
  • B) Defter: Bu kelime de Türkçeye Arapçadan geçmiş olup, seslerinde bir yer değiştirme (metatez) örneği değildir.
  • C) Sarı: Bu kelime öz Türkçe bir kelimedir ve ses yapısında metatezden kaynaklanan bir değişim bulunmamaktadır.
  • D) Gömlek - gömlek: Bu seçenekte kelime iki kez yazılmış olsa da, "gömlek" kelimesi metatez olayına sıkça uğrayan bir kelimedir. Halk ağzında veya günlük konuşmada, "gömlek" kelimesindeki /m/ ve /l/ seslerinin yer değiştirerek "gömelk" şeklinde telaffuz edildiği yaygın olarak görülür. Bu, tam da metatez olayına bir örnektir. Kelimenin kendisi metatez sonucu oluşmasa da, yaygın bir metatezli söyleyiş biçimine sahip olması onu bu sorunun doğru cevabı yapar.

Bu durumda, "gömlek" kelimesinin "gömelk" şeklindeki yaygın söyleyişi, metatez (göçüşme) olayına güzel bir örnektir.

Cevap D seçeneğidir.