"Dağlar ile konuşup derdimi anlattım
Her bana acıyarak baş salladı"
Bu dizelerdeki edebi sanatlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen dizelerdeki edebi sanatları adım adım, açıklayıcı bir şekilde inceleyelim.
"Dağlar ile konuşup derdimi anlattım
Her bana acıyarak baş salladı"
Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya soyut kavramlara insanlara özgü özellikler verme sanatıdır. Örneğin, "rüzgar fısıldadı" dendiğinde rüzgara fısıldama özelliği verilmiş olur.
İntak (Konuşturma): Teşhis sanatının bir ileri aşamasıdır. Cansız varlıkları veya hayvanları konuşturma, yani onlara insan gibi söz söyleme veya tepki verme özelliği yükleme sanatıdır. İntak olan her yerde aynı zamanda teşhis de vardır.
Teşbih (Benzetme): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi" edatıyla yapılır.
Mübalağa (Abartma): Bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük, küçük, az veya çok gösterme sanatıdır.
"Dağlar ile konuşup derdimi anlattım" dizesinde, dağlar cansız varlıklardır. Onların "konuşması" ve "dert dinlemesi" insanlara özgü özelliklerdir. Bu durum, dağlara insan özelliği yüklenmesi yani Teşhis (Kişileştirme) sanatının kullanıldığını gösterir.
"Her bana acıyarak baş salladı" dizesinde ise, dağların (buradaki "Her" kelimesi dağları işaret eder) "acıyarak baş sallaması" bir tepki verme, bir nevi cevap verme eylemidir. Bu, cansız bir varlığın insan gibi tepki vermesi, yani "konuşturulması" anlamına gelir. Bu da İntak (Konuşturma) sanatıdır. Dağlar sadece kişileştirilmekle kalmamış, aynı zamanda şairin derdine karşılık vermişlerdir.
A) İntak - Teşbih: Dizelerde intak sanatı vardır ancak teşbih (benzetme) sanatı yoktur.
B) Teşhis - İntak: Dizelerde hem dağlara insan özelliği verilmesi (Teşhis) hem de onların konuşup tepki vermesi (İntak) sanatları bir arada kullanılmıştır. Bu seçenek doğrudur.
C) Mübalağa - Teşhis: Dizelerde teşhis sanatı vardır ancak mübalağa (abartma) temel edebi sanat değildir. Şairin derdinin büyüklüğü hissedilse de, asıl vurgu dağların insani tepkileridir.
D) İntak - Mübalağa: Dizelerde intak sanatı vardır ancak mübalağa (abartma) temel edebi sanat değildir.
Bu analizler sonucunda, verilen dizelerde hem kişileştirme hem de konuşturma sanatlarının bir arada kullanıldığını görmekteyiz.
Cevap B seçeneğidir.
