3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül farklı anlam oluşturacak şekilde kullanılmıştır?
A) Kadın, çocuğu parka götürdü.
B) Hasta, doktoru çağırmasını söyledi.
C) Genç, adamın sözünü kesti.
D) Küçük, kardeşini okuldan aldı.
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, virgülün cümledeki anlamı nasıl değiştirdiğini veya netleştirdiğini bulmamız isteniyor. Türkçede virgülün birçok görevi vardır. Bunlardan biri de, bir kelimenin sıfat mı yoksa adlaşmış sıfat (yani bir isim) mı olduğunu belirterek anlam karışıklığını gidermektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kadın, çocuğu parka götürdü.
- Bu cümlede "Kadın" kelimesi zaten bir isimdir ve cümlenin öznesidir. Virgül, özneyi yüklemden ayırmak için kullanılmıştır. Virgül olmasa da ("Kadın çocuğu parka götürdü."), cümlenin anlamı değişmez, "Kadın" yine özne olurdu. Burada virgül, anlamı değiştirmekten çok, okumayı kolaylaştırma ve özneyi vurgulama görevindedir.
- B) Hasta, doktoru çağırmasını söyledi.
- Bu cümlede "Hasta" kelimesi hem sıfat ("hasta doktor") hem de isim ("hasta kişi") olarak kullanılabilir.
- Virgül olmasaydı ("Hasta doktoru çağırmasını söyledi."), cümle iki farklı anlama gelebilirdi: "Hasta olan doktor, birini çağırmasını söyledi." ya da "Hasta olan kişi, doktoru çağırmasını söyledi."
- Virgül kullanıldığında ise ("Hasta, doktoru çağırmasını söyledi."), "Hasta" kelimesinin adlaşmış sıfat (yani 'hasta olan kişi') olduğu ve cümlenin öznesi olduğu netleşir. Burada virgül, anlam karışıklığını gidererek cümlenin öznesini belirginleştirmiştir.
- C) Genç, adamın sözünü kesti.
- Bu cümlede "Genç" kelimesi hem sıfat ("genç adam") hem de adlaşmış sıfat ("genç kişi") olarak kullanılabilir.
- Virgül olmasaydı ("Genç adamın sözünü kesti."), cümlenin öznesi "genç adam" olurdu. Yani, "Genç olan adam, birinin sözünü kesti." anlamı çıkardı.
- Virgül kullanıldığında ise ("Genç, adamın sözünü kesti."), "Genç" kelimesi adlaşmış sıfat olarak cümlenin öznesi olur. Yani, "Genç olan bir kişi, adamın sözünü kesti." anlamı ortaya çıkar.
- Burada virgül, cümlenin öznesini "genç adam"dan "genç (kişi)"ye dönüştürerek cümlenin anlamını doğrudan değiştirmiştir.
- D) Küçük, kardeşini okuldan aldı.
- Bu cümlede "Küçük" kelimesi de hem sıfat ("küçük kardeş") hem de adlaşmış sıfat ("küçük olan kişi/çocuk") olarak kullanılabilir.
- Virgül olmasaydı ("Küçük kardeşini okuldan aldı."), cümlenin öznesi "küçük kardeş" olurdu. Yani, "Küçük olan kardeş, birini okuldan aldı." anlamı çıkardı.
- Virgül kullanıldığında ise ("Küçük, kardeşini okuldan aldı."), "Küçük" kelimesi adlaşmış sıfat olarak cümlenin öznesi olur. Yani, "Küçük olan bir kişi/çocuk, kardeşini okuldan aldı." anlamı ortaya çıkar.
- Tıpkı C seçeneğinde olduğu gibi, burada da virgül cümlenin öznesini "küçük kardeş"ten "küçük (kişi/çocuk)"a dönüştürerek cümlenin anlamını doğrudan değiştirmiştir.
C ve D seçeneklerinde virgül, kendinden önceki kelimeyi (genç, küçük) sıfat olmaktan çıkarıp adlaşmış sıfat (yani cümlenin öznesi olan bir isim) haline getirerek cümlenin anlamını ve öznesini doğrudan değiştirmiştir. B seçeneğinde ise virgül, var olan bir anlam karışıklığını gidermiştir. A seçeneğinde ise anlamda belirgin bir değişiklik yoktur.
Soru, virgülün "farklı anlam oluşturacak şekilde" kullanıldığı cümleyi sormaktadır. C ve D seçenekleri bu tanıma uymaktadır. Ancak bu tür sorularda genellikle en bariz ve net anlam değişikliği olan seçenek doğru kabul edilir. C seçeneğindeki "genç adam" ile "genç (kişi)" arasındaki özne farkı, anlamı çok net bir şekilde değiştirmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
