Sevgili öğrenciler, bu soru bir hücrenin temel işlevlerinden biri olan protein sentezi ve bu süreçte görev alan organellerle ilgilidir. Şimdi adım adım doğru cevabı bulalım:
- Öncelikle sorunun bizden ne istediğini anlayalım: "Bir hücrenin protein sentezinden sorumlu olan ve endoplazmik retikulum üzerinde bulunabilen organel". Yani iki anahtar bilgi var: protein sentezi ve endoplazmik retikulum üzerindeki konumu.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Lizozom: Lizozomlar, hücre içi sindirimden sorumlu organellerdir. Hücreye giren büyük molekülleri, yaşlı veya hasarlı organelleri parçalayarak geri dönüştürürler. Protein sentezi ile doğrudan bir ilgileri yoktur.
- B) Ribozom: Ribozomlar, hücrede protein sentezinin (translasyon) gerçekleştiği yerlerdir. Genetik bilgiyi (mRNA) okuyarak amino asitleri birleştirir ve proteinleri oluştururlar. Ribozomlar serbest halde sitoplazmada bulunabildikleri gibi, endoplazmik retikulumun yüzeyine de bağlanabilirler. Endoplazmik retikulumun yüzeyine bağlı ribozomlar, özellikle hücre dışına salgılanacak veya zar proteinleri olacak proteinleri sentezler. Bu tanım, sorudaki her iki özelliği de karşılamaktadır.
- C) Peroksizom: Peroksizomlar, çeşitli metabolik reaksiyonlarda görev alan, özellikle yağ asitlerinin yıkımında ve zararlı maddelerin detoksifikasyonunda rol oynayan organellerdir. Bu süreçlerde hidrojen peroksit üretir ve parçalarlar. Protein sentezi ile bir ilgileri yoktur.
- D) Golgi aygıtı: Golgi aygıtı, endoplazmik retikulumda sentezlenen protein ve lipitleri alır, onları işler (modifiye eder), paketler ve hücre içinde veya hücre dışına gönderilmek üzere etiketler. Yani proteinleri sentezlemez, sentezlendikten sonra onları düzenler ve dağıtır.
- Yukarıdaki açıklamalara göre, protein sentezinden sorumlu olan ve endoplazmik retikulum üzerinde bulunabilen organel kesinlikle ribozomdur. Endoplazmik retikulumun üzerinde ribozomların bulunması, bu organele "Granüllü Endoplazmik Retikulum" adını verir ve bu kısım özellikle salgılanacak proteinlerin sentezi için önemlidir.
Cevap B seçeneğidir.
