Ziya Gökalp'in "modernleşme" kavramına yaklaşımı ile Mustafa Kemal'in modernleşme projesi arasındaki benzerlik aşağıdakilerden hangisinde görülür?
A) Batı'nın sadece teknolojisinin alınması
B) Geleneksel değerlerin tamamen terk edilmesi
C) Bilim ve akılcılığın temel alınması
D) İslami modernleşme modelinin benimsenmesi
Ziya Gökalp ve Mustafa Kemal Atatürk, Türk toplumunun modernleşmesi ve çağdaşlaşması konusunda önemli düşünürler ve liderlerdir. Her ikisinin de modernleşme yaklaşımlarında ortak bir temel nokta bulunmaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Batı'nın sadece teknolojisinin alınması: Bu yaklaşım, Osmanlı'nın son dönemlerinde bazı aydınlar tarafından savunulmuş olsa da, hem Ziya Gökalp hem de Mustafa Kemal'in modernleşme anlayışı sadece teknolojiyle sınırlı değildi. Gökalp, Batı'dan sadece tekniği değil, bilimi, hukuku ve akılcı düşünceyi içeren "medeniyeti" almayı savunurken, "hars" (kültür) unsurlarının milli kalması gerektiğini belirtmiştir. Mustafa Kemal ise "muasır medeniyetler seviyesine ulaşmak" derken, Batı'nın sadece teknolojisini değil, yaşam biçimini, düşünce sistemini ve kurumlarını da kapsayan kapsamlı bir modernleşmeyi hedeflemiştir. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Geleneksel değerlerin tamamen terk edilmesi: Mustafa Kemal'in modernleşme projesi geleneksel olan birçok unsuru (örneğin hilafet, şeriat mahkemeleri, geleneksel kıyafetler) değiştirmiş veya kaldırmış olsa da, bu "tüm geleneksel değerlerin tamamen terk edilmesi" anlamına gelmez. Milli değerler, vatan sevgisi gibi unsurlar korunmuştur. Ziya Gökalp ise "hars" kavramıyla milli kültürü ve geleneksel değerleri koruma ve geliştirme fikrini savunmuştur. Dolayısıyla bu seçenek de her ikisi için de tam olarak doğru değildir.
- C) Bilim ve akılcılığın temel alınması: İşte bu, hem Ziya Gökalp'in hem de Mustafa Kemal'in modernleşme yaklaşımlarının en temel ortak noktasıdır. Ziya Gökalp, Batı medeniyetinden alınması gereken en önemli unsurların başında bilim ve akılcılığın geldiğini vurgulamıştır. Ona göre bilim evrenseldir ve her toplum tarafından benimsenmelidir. Mustafa Kemal Atatürk ise kurduğu Türkiye Cumhuriyeti'nin temelini bilim ve akılcılık üzerine inşa etmiştir. "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir" sözüyle bu yaklaşımını açıkça ortaya koymuştur. O, hurafelerden, dogmalardan uzak, akla ve bilime dayalı bir toplum ve devlet yapısı hedeflemiştir. Bu nedenle bu seçenek doğru bir benzerliği ifade eder.
- D) İslami modernleşme modelinin benimsenmesi: Ziya Gökalp'in düşüncelerinde zaman zaman İslam'ın Türk milliyetçiliği ile sentezi gibi fikirler bulunsa da, onun modernleşme anlayışı Batı'dan bilim ve akılcılığı almayı esas almıştır. Mustafa Kemal'in modernleşme projesi ise laiklik ilkesiyle din ve devlet işlerini birbirinden ayırarak, modernleşmeyi dini referanslardan bağımsız, akıl ve bilim ekseninde yürütmüştür. Dolayısıyla her ikisi için de "İslami modernleşme modeli" temel bir benzerlik değildir.
Sonuç olarak, hem Ziya Gökalp hem de Mustafa Kemal Atatürk, toplumun ilerlemesi ve çağdaşlaşması için bilimsel düşünceyi ve akılcılığı vazgeçilmez bir temel olarak görmüşlerdir.
Cevap C seçeneğidir.
