de da nın yazımı test Test 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacı ayrı yazılmalıdır?

A) Sınıfta sessizce bekliyorduk.
B) Evde kimse yokmuş.
C) O da bizimle gelmek istiyor.
D) Bahçede oynayan çocuklar var.

Sevgili öğrenciler, "de/da" ekini veya bağlacını doğru yazmak, Türkçe dilbilgisinin önemli konularından biridir. Bu ayrımı anlamak için basit ve etkili bir kuralımız var:

• Eğer "de/da" kelimeye bitişik yazılmışsa ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozuluyorsa veya anlamsız hale geliyorsa, bu bir hal ekidir (bulunma durumu eki) ve bitişik yazılması doğrudur. Genellikle "nerede?" sorusuna cevap verir. Örnek: "Evde" (ev + -de).
• Eğer "de/da" kelimeden ayrı yazılmışsa ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmuyorsa (sadece "bile, dahi, de" gibi bir anlam katıyorsa), bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Genellikle "de/da" bağlacının yerine "bile" kelimesini koyarak da test edebiliriz. Örnek: "Sen de" (sen + de).

Şimdi seçenekleri bu kurala göre adım adım inceleyelim:

• A) Sınıfta sessizce bekliyorduk.

  Buradaki "sınıfta" kelimesindeki "-ta" ekini cümleden çıkarmayı deneyelim: "Sınıf sessizce bekliyorduk." Gördüğünüz gibi, cümle anlamsız hale geliyor. Bu durum, "-ta"nın bir bulunma durumu eki olduğunu ve kelimeye bitişik yazılması gerektiğini gösterir. Dolayısıyla, bu seçenekte "de/da" bağlaç değildir.

• B) Evde kimse yokmuş.

  Buradaki "evde" kelimesindeki "-de" ekini cümleden çıkaralım: "Ev kimse yokmuş." Cümle yine anlamsız oluyor. Bu da "-de"nin bir bulunma durumu eki olduğunu ve bitişik yazılması gerektiğini gösterir. Bu seçenekte de "de/da" bağlaç değildir.

• C) O da bizimle gelmek istiyor.

  Buradaki "da"yı cümleden çıkaralım: "O bizimle gelmek istiyor." Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece "o bile" veya "o dahi" anlamı ortadan kalkıyor. Yani, "O bile bizimle gelmek istiyor" şeklinde de düşünebiliriz. Bu durum, "da"nın bir bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini gösterir. Soru da zaten "de/da" bağlacının ayrı yazılması gereken cümleyi sorduğu için, bu cümle doğru cevaptır.

• D) Bahçede oynayan çocuklar var.

  Buradaki "bahçede" kelimesindeki "-de" ekini cümleden çıkaralım: "Bahçe oynayan çocuklar var." Cümle anlamsız hale geliyor. Bu da "-de"nin bir bulunma durumu eki olduğunu ve bitişik yazılması gerektiğini gösterir. Bu seçenekte de "de/da" bağlaç değildir.

Bu incelemeler sonucunda, "de/da" bağlacının ayrı yazılması gereken ve doğru bir şekilde ayrı yazılmış olan cümle C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.