"Ali, sınav sonuçlarını öğrendiğinde dünyası başına yıkılmıştı. Oysa Ayşe, aynı sonuç karşısında içten içe seviniyordu çünkü Ali'den daha yüksek puan almıştı."
Bu metinde kullanılan anlatıcı ve bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kahraman anlatıcı - 1. kişili anlatım
B) Gözlemci anlatıcı - 3. kişili anlatım
C) İlahi bakış açılı anlatıcı - 3. kişili anlatım
D) Müşahit anlatıcı - 1. kişili anlatım
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen kısa metindeki anlatıcının kim olduğunu ve hangi bakış açısıyla olayı aktardığını bulmamız isteniyor. Haydi, metni dikkatlice inceleyelim ve adım adım doğru cevaba ulaşalım.
- Metni Anlama ve Analiz Etme:
Verilen metin şu şekilde: "Ali, sınav sonuçlarını öğrendiğinde dünyası başına yıkılmıştı. Oysa Ayşe, aynı sonuç karşısında içten içe seviniyordu çünkü Ali'den daha yüksek puan almıştı."
Bu metinde dikkat etmemiz gereken noktalar şunlardır:
- Anlatıcı, Ali'nin "dünyası başına yıkılmıştı" diyerek onun iç dünyasındaki duyguyu biliyor ve aktarıyor.
- Anlatıcı, Ayşe'nin de "içten içe seviniyordu" diyerek onun da gizli duygularını ve düşüncelerini biliyor.
- Anlatıcı, Ayşe'nin neden sevindiğini ("çünkü Ali'den daha yüksek puan almıştı") açıklayarak olayın tüm detaylarına hakim olduğunu gösteriyor.
- Metinde "ben" veya "biz" ifadeleri yerine "Ali" ve "Ayşe" gibi üçüncü şahıslar kullanılmıştır. Bu da anlatımın üçüncü kişili olduğunu gösterir.
- Anlatıcı Türleri ve Bakış Açıları Hakkında Bilgi:
- Kahraman Anlatıcı (1. Kişili Anlatım): Hikayeyi anlatan kişi, hikayenin içindeki ana karakterdir. Olayları kendi yaşadığı veya gördüğü kadarıyla "ben" veya "biz" diliyle anlatır. Sadece kendi düşünce ve duygularını bilir.
- Gözlemci Anlatıcı (3. Kişili Anlatım): Hikayeyi anlatan kişi, olayların dışında durur ve sadece bir kamera gibi gördüklerini ve duyduklarını aktarır. Karakterlerin iç dünyalarına, düşüncelerine ve duygularına giremez. "O" veya "onlar" diliyle anlatır.
- İlahi Bakış Açılı Anlatıcı (3. Kişili Anlatım): Hikayeyi anlatan kişi, olayların ve karakterlerin her şeyine hakimdir. Karakterlerin geçmişini, geleceğini, düşüncelerini, duygularını, hayallerini ve hatta bilinçaltını bile bilir. Her şeyi gören ve bilen bir tanrı gibidir. "O" veya "onlar" diliyle anlatır.
- Müşahit Anlatıcı (1. Kişili Anlatım): Hikayeyi anlatan kişi, hikayenin içindeki yan karakterlerden biridir. Olaylara tanıklık eder ve gördüklerini "ben" veya "biz" diliyle anlatır. Sadece kendi gördüklerini ve duyduklarını aktarabilir, diğer karakterlerin iç dünyasını bilemez.
- Seçenekleri Değerlendirme:
- A) Kahraman anlatıcı - 1. kişili anlatım: Metinde "ben" veya "biz" kullanılmadığı için ve anlatıcı bir karakter olmadığı için bu seçenek yanlıştır.
- B) Gözlemci anlatıcı - 3. kişili anlatım: Metinde üçüncü kişili anlatım doğru olsa da, anlatıcı Ali ve Ayşe'nin iç dünyalarına (duygularına) girdiği için "gözlemci" olamaz. Gözlemci anlatıcı sadece dıştan görünenleri aktarır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- C) İlahi bakış açılı anlatıcı - 3. kişili anlatım: Metinde anlatıcı Ali'nin ve Ayşe'nin iç dünyalarını, duygularını ve hatta Ayşe'nin sevincinin nedenini (Ali'den yüksek puan alması) bilmektedir. Bu durum, anlatıcının her şeye hakim olduğunu, yani ilahi bir bakış açısına sahip olduğunu gösterir. Anlatım da "Ali" ve "Ayşe" üzerinden yapıldığı için üçüncü kişiliktir. Bu seçenek metinle tamamen uyumludur.
- D) Müşahit anlatıcı - 1. kişili anlatım: Metinde "ben" veya "biz" kullanılmadığı için ve anlatıcı bir karakter olmadığı için bu seçenek yanlıştır.
Yukarıdaki analizler sonucunda, metindeki anlatıcının karakterlerin iç dünyasına hakim olduğu ve olayları üçüncü şahıs ağzından aktardığı açıkça görülmektedir. Bu da bizi ilahi bakış açılı anlatıcıya götürür.
Cevap C seçeneğidir.
