Memduh Şevket Esendal'ın hikayelerinde benimsediği durum hikayeciliği (Çehov tarzı hikaye) için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Olay örgüsü merkezdedir
B) Sonuç bölümü şaşırtıcı bitişler içerir
C) Günlük yaşamdan kesitler sunar
D) Kahramanlar olağanüstü özelliklere sahiptir
Memduh Şevket Esendal, Türk edebiyatında durum hikayeciliğinin (Çehov tarzı hikaye) önemli temsilcilerinden biridir. Bu tarz hikayeler, belirli özellikleriyle olay hikayelerinden ayrılır.
- Durum hikayeciliği, adından da anlaşılacağı gibi, bir olayı anlatmaktan ziyade, bir durumu, bir anı, bir kesiti ele alır.
- Bu tür hikayelerde serim, düğüm, çözüm gibi klasik olay örgüsü unsurları belirgin değildir.
- Amaç, okuyucuyu şaşırtmak veya büyük bir olay örgüsüyle sürüklemek değil, yaşamın içinden bir anı gözlemlemek, karakterlerin ruh hallerini, günlük yaşamın sıradanlığını yansıtmaktır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Olay örgüsü merkezdedir:
- Bu ifade, olay hikayeciliğinin (Maupassant tarzı hikaye) temel özelliğidir. Olay hikayelerinde bir başlangıç, gelişme ve sonuca bağlanan güçlü bir olay örgüsü bulunur.
- Durum hikayeciliğinde ise olay örgüsü geri plandadır, hatta bazen hiç yoktur; önemli olan bir durumun veya atmosferin tasviridir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Sonuç bölümü şaşırtıcı bitişler içerir:
- Şaşırtıcı bitişler, özellikle olay hikayelerinde veya bazı modern öykü türlerinde görülebilir. Ancak durum hikayeciliğinin temel amacı okuyucuyu şaşırtmak değildir.
- Durum hikayeleri genellikle bir sonuca bağlanmaz, bir durumu gözlemler ve okuyucuyu düşünmeye sevk eder. Bazen açık uçlu veya belirsiz bitişler içerebilirler ama bu şaşırtıcı olmaktan ziyade düşündürücüdür. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Günlük yaşamdan kesitler sunar:
- İşte bu, durum hikayeciliğinin en belirgin ve temel özelliğidir. Memduh Şevket Esendal da Çehov gibi, sıradan insanların sıradan yaşamlarından, küçük anlardan, günlük konuşmalardan ve gözlemlerden yola çıkarak hikayeler yazar.
- Bu hikayelerde büyük olaylar yerine, karakterlerin iç dünyaları, ruh halleri, toplumla ilişkileri ve yaşamın akışı içindeki küçük detaylar ön plana çıkar. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) Kahramanlar olağanüstü özelliklere sahiptir:
- Durum hikayeciliği, genellikle sıradan, gerçekçi ve tanıdık karakterleri konu alır. Amaç, okuyucunun kendinden veya çevresinden bir şeyler bulabileceği, hayatın içinden insanları yansıtmaktır.
- Olağanüstü özelliklere sahip kahramanlar daha çok masal, destan, fantastik veya bilim kurgu gibi türlerde görülür. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Memduh Şevket Esendal'ın benimsediği durum hikayeciliği için söylenebilecek en doğru ifade, günlük yaşamdan kesitler sunmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
