Soru:
Aşağıdaki cümlelerde dilin kullanımından doğan türlerden hangisi örneklendirilmiştir?
- "Bizim oralarda suya 'gödek', çocuğa 'garış' derler."
- "Kayserili bir kişi, 'Geldim' yerine 'Geldiyim' der."
- "Azerbaycan Türkçesinde, 'gelmiş' yerine 'gelib' denir."
- "Eski metinlerde 'ben' yerine 'men', 'değil' yerine 'dégül' kelimeleri kullanılırdı."
Çözüm:
💡 Bu soruda her bir cümleyi tek tek inceleyip, dilin kullanım türlerinin tanımlarıyla eşleştirmeliyiz.
- ➡️ Birinci cümle: Belirli bir yöreye özgü kelime farklılıklarından bahsediyor. Bu, bir konuşma dilindeki küçük ses ve kelime farklılıklarıdır. Tanım: Ağız.
- ➡️ İkinci cümle: Kayseri yöresine özgü bir ek kullanımı ("-iyim" eki). Bu da bir konuşma dilindeki şekil bilgisi farklılığıdır. Tanım: Ağız.
- ➡️ Üçüncü cümle: Azerbaycan Türkçesi, Türkiye Türkçesinden ses, şekil ve kelime hazinesi bakımından belirgin farklılıklar gösterir. Bu farklılıklar yazı diline de yansır. Tanım: Lehçe.
- ➡️ Dördüncü cümle: Eski metinlerdeki, günümüz yazı dilinden farklı olan kullanımlar. Bu, dilin tarihî bir dönemine ait yazılı şeklidir. Tanım: Eski Anadolu Türkçesi (Tarihî Şive).
✅ Sonuç olarak, sırasıyla; Ağız, Ağız, Lehçe, Eski Anadolu Türkçesi (Tarihî Şive) örneklendirilmiştir.
