Soru:
Ayşe, buzluktan aldığı bir miktar buzu cam bir kaba koyarak güneşli bir pencerenin önüne bıraktı. Bir süre sonra buzun görünümünde bir değişiklik olduğunu fark etti.
Ayşe'nin gözlemlediği bu olayı en doğru şekilde açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) Buz, çevreden ısı alarak katı halden sıvı hale geçmiştir.
B) Buz, çevresine ısı vererek sıvı halden katı hale geçmiştir.
C) Buz, çevreden ısı alarak sıvı halden gaz hale geçmiştir.
D) Buz, çevresine ısı vererek katı halden gaz hale geçmiştir.
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Adım 1: Durumu Anlama
Ayşe, buzluktan aldığı buzu güneşli bir pencerenin önüne bırakmıştır. Buz, başlangıçta katı haldedir ve güneşli bir ortamda bulunması, buzun ısı alacağı anlamına gelir.
Adım 2: Maddenin Hâl Değişimi Prensibini Hatırlama
Maddeler ısı aldıklarında veya ısı verdiklerinde hâl değiştirebilirler. Katı bir madde ısı aldığında eriyerek sıvı hale geçebilir. Bu olaya "erime" denir.
Adım 3: Gözlemi Yorumlama
Buz (katı haldeki su), güneşli pencerenin önünde durduğu için çevreden (güneşten ve odadan) ısı alacaktır. Aldığı bu ısıyla sıcaklığı artacak ve belirli bir sıcaklığa (erime noktasına) ulaştığında hâl değiştirmeye başlayacaktır.
Adım 4: Seçenekleri Değerlendirme
- A) Buz, çevreden ısı alarak katı halden sıvı hale geçmiştir. Bu ifade, buzun erimesi olayını doğru bir şekilde açıklamaktadır. Buz katı haldedir, ısı alır ve sıvı hale (suya) dönüşür.
- B) Buz, çevresine ısı vererek sıvı halden katı hale geçmiştir. Bu ifade, donma olayını anlatır. Buzun donması için ısı vermesi ve sıvı halden katı hale geçmesi gerekir, bu durum Ayşe'nin gözlemlediği olayın tam tersidir.
- C) Buz, çevreden ısı alarak sıvı halden gaz hale geçmiştir. Buz başlangıçta katıdır. Sıvı halden gaz hale geçme (buharlaşma veya kaynama) olayı için önce sıvı hale geçmesi ve daha fazla ısı alması gerekir. Bu ifade, başlangıçtaki durumu ve hâl değişimini tam olarak yansıtmamaktadır.
- D) Buz, çevresine ısı vererek katı halden gaz hale geçmiştir. Bu ifade, hem ısı verme yönünden hem de katıdan gaza geçiş (süblimleşme olsa bile ısı alması gerekir) yönünden yanlıştır. Buz eriyerek sıvıya dönerken ısı alır, ısı vermez.
Sonuç
Ayşe'nin gözlemlediği olay, buzun çevreden ısı alarak erimesi ve katı halden sıvı hale geçmesidir. Bu durum en doğru şekilde A seçeneğinde açıklanmıştır.
