Soru:
Yeni taşındıkları mahallede, komşuların hareketlerini pencereden sürekli izleyen Ayşe, oldukça mütecessis bir yapıya sahipti. Sokağa inen her yeni kişiyi dikkatle süzer, konuşulanları kulak kabartarak anlamaya çalışırdı. Bu durumu fark eden annesi, ona "Her şeyi bu kadar merak etme, biraz da kendi işlerinle ilgilen." diye sık sık uyarırdı.
Bu parçadaki altı çizili kelimenin anlamı, bağlamdan hareketle aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Meraklı, araştırıcı
B) Utangaç, çekingen
C) Yardımsever, fedakâr
D) Sinirli, sabırsız
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Verilen metinde Ayşe'nin davranışları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Ayşe'nin "komşuların hareketlerini pencereden sürekli izlediği", "sokağa inen her yeni kişiyi dikkatle süzdüğü" ve "konuşulanları kulak kabartarak anlamaya çalıştığı" belirtilmiştir. Annesinin ona "Her şeyi bu kadar merak etme" diye uyarması da Ayşe'nin genel tutumunu desteklemektedir.
Bu davranışlar bütünü, Ayşe'nin çevresinde olup bitenleri öğrenme, araştırma ve merak etme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Seçeneklere baktığımızda:
- A) Meraklı, araştırıcı: Bu tanım, Ayşe'nin sergilediği "izleme", "süzme", "kulak kabartma" ve "merak etme" eylemleriyle birebir örtüşmektedir. "Mütecessis" kelimesi de Arapça kökenli olup "tecassüs" (casusluk, araştırma, merak etme) kökünden gelir ve "meraklı, araştırıcı" anlamına gelir.
- B) Utangaç, çekingen: Ayşe'nin aktif bir şekilde çevresini gözlemlemesi, utangaç veya çekingen bir yapıyla çelişmektedir.
- C) Yardımsever, fedakâr: Metinde Ayşe'nin bu tür bir davranış sergilediğine dair herhangi bir ipucu bulunmamaktadır.
- D) Sinirli, sabırsız: Ayşe'nin davranışları sinirlilik veya sabırsızlık yerine daha çok gözlem ve merak üzerine kuruludur.
Dolayısıyla, metindeki bağlamdan yola çıkarak mütecessis kelimesinin anlamının "meraklı, araştırıcı" olduğu tahmin edilebilir.
