Soru:
Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tam bağımsızlığını sağlama yolunda atılmış en önemli adımlardan biridir. Bu antlaşma ile Türkiye, birçok alanda egemenlik haklarını kazanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye'ye sağladığı ekonomik bağımsızlık kazanımlarından biridir?
A) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması
B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması
C) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
D) Yabancı okullar sorununun çözüme kavuşturulması
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğindedir ve birçok alanda tam bağımsızlığı sağlamıştır. Soru, özellikle ekonomik bağımsızlık kazanımını sormaktadır.
- A) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması: Lozan Antlaşması'nda Boğazlar, Türkiye başkanlığında uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecekti. Bu durum, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini kısıtlayan bir maddeydi. Dolayısıyla ekonomik bağımsızlık kazanımı değildir, aksine bir tavizdir.
- B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması: Azınlıklar konusu, iç işlerimize karışılmasını engelleme ve egemenlik haklarımızı koruma açısından önemli bir kazanımdır. Ancak doğrudan ekonomik bağımsızlıkla ilgili değildir; daha çok siyasi ve hukuki bağımsızlıkla ilgilidir.
- C) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti döneminden kalan ve yabancılara verilen ekonomik, hukuki ve mali ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, Türk Devleti'nin gümrük gelirlerini sınırlıyor, yabancıların Türk mahkemelerinde yargılanmasını engelliyor ve ülkenin ekonomik gelişimini olumsuz etkiliyordu. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların tamamen kaldırılması, Türk Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını ve hukuki egemenliğini sağlaması açısından çok büyük bir kazanımdır.
- D) Yabancı okullar sorununun çözüme kavuşturulması: Yabancı okullar sorunu, Türkiye'nin içişleri meselesi olarak kabul edilmiş ve yabancı devletlerin bu okullar üzerindeki müdahale yetkisi kaldırılmıştır. Bu da Türkiye'nin siyasi ve kültürel bağımsızlığı açısından önemli bir adımdır, ancak doğrudan ekonomik bağımsızlıkla ilişkili değildir.
Bu bağlamda, kapitülasyonların kaldırılması, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını doğrudan ve en güçlü şekilde temsil eden kazanımdır.
