Soru:
Canlılar için yaşamsal öneme sahip inorganik bileşiklerden biri olan su ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İyi bir çözücü olması sayesinde, metabolik atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını kolaylaştırır.
B) Yüksek öz ısıya sahip olması, canlıların vücut sıcaklığının ani değişimlere karşı korunmasına yardımcı olur.
C) Enzimatik reaksiyonlarda sadece bir ürün olarak görev alır ve hiçbir zaman tepkimeye giren madde olarak kullanılmaz.
D) Fotosentez ve hidroliz gibi önemli biyokimyasal olaylarda hammadde olarak kullanılır.
E) Kanın yaklaşık $90\%$ kadarını oluşturarak besin, oksijen ve hormon gibi maddelerin taşınmasında rol oynar.
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Bu soru, suyun canlılar için önemini ve biyolojik rollerini analiz etmemizi istemektedir. Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) İyi bir çözücü olması sayesinde, metabolik atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını kolaylaştırır. Su, polar yapısı nedeniyle çok iyi bir çözücüdür. Bu özelliği sayesinde, metabolizma sonucu oluşan üre, amonyak gibi atık maddelerin kanda çözünerek böbreklere taşınmasını ve idrarla vücuttan atılmasını sağlar. Bu ifade doğrudur.
- B) Yüksek öz ısıya sahip olması, canlıların vücut sıcaklığının ani değişimlere karşı korunmasına yardımcı olur. Suyun öz ısısı yüksektir. Bu durum, suyun sıcaklığını değiştirmek için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyulması anlamına gelir. Bu sayede canlıların vücut sıcaklığı, dış ortamdaki ani sıcaklık değişimlerine rağmen daha dengede kalabilir. Bu ifade doğrudur.
- C) Enzimatik reaksiyonlarda sadece bir ürün olarak görev alır ve hiçbir zaman tepkimeye giren madde olarak kullanılmaz. Bu ifade yanlıştır. Su, hidroliz (sindirim) reaksiyonlarında (örneğin, proteinlerin amino asitlere, karbonhidratların monosakkaritlere ayrılması) bir reaktan, yani tepkimeye giren madde olarak kullanılır. Ayrıca fotosentezde de hammadde olarak kullanılır. Dolayısıyla, sadece ürün olarak görev aldığı ve hiçbir zaman tepkimeye giren madde olmadığı bilgisi hatalıdır.
- D) Fotosentez ve hidroliz gibi önemli biyokimyasal olaylarda hammadde olarak kullanılır. Fotosentezde bitkiler, su ve karbondioksiti kullanarak glikoz ve oksijen üretirler. Hidroliz reaksiyonlarında ise büyük moleküllerin parçalanması için su tüketilir. Bu ifade doğrudur.
- E) Kanın yaklaşık $90\%$ kadarını oluşturarak besin, oksijen ve hormon gibi maddelerin taşınmasında rol oynar. Kan plazmasının büyük bir kısmı sudan oluşur. Su, bu sayede besin maddeleri, oksijen, hormonlar, vitaminler, mineraller ve atık maddelerin vücut içinde taşınmasını sağlar. Bu ifade doğrudur.
Sonuç olarak, C seçeneğindeki ifade suyun biyolojik rolü hakkında yanlış bilgi içermektedir.
