Soru:
Bir ülkenin nüfus piramidi incelendiğinde, tabanının çok geniş olduğu, ancak üst yaş gruplarına doğru hızla daraldığı görülmektedir. Bu durum, piramidin üçgen şekilli olduğunu göstermektedir.
Bu tür bir nüfus piramidine sahip bir ülke hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
A) Doğum oranları yüksektir.
B) Ortalama yaşam süresi uzundur.
C) Genç bağımlı nüfus oranı fazladır.
D) Bebek ölüm oranları yüksektir.
E) Gelişmekte olan bir ülkenin özelliklerini gösterir.
Doğru Cevap: B
✍️ Çözüm:Bir ülkenin nüfus piramidinin tabanının geniş olması, o ülkede yüksek doğum oranlarının olduğunu gösterir. Üst yaş gruplarına doğru hızla daralması ise, genç yaşlarda ölümlerin fazla olduğunu ve ortalama yaşam süresinin kısa olduğunu ifade eder. Bu tip piramitler genellikle gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerin demografik yapısını yansıtır.
Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Doğum oranları yüksektir: Tabanın geniş olması doğrudan yüksek doğum oranlarını işaret eder. Bu yorum yapılabilir.
- B) Ortalama yaşam süresi uzundur: Piramidin üst kısımlarının hızla daralması, yaşlı nüfusun az olduğunu ve insanların ortalama olarak daha kısa yaşadığını gösterir. Dolayısıyla, "ortalama yaşam süresi uzundur" yorumu yapılamaz. Tam tersi, ortalama yaşam süresi kısadır.
- C) Genç bağımlı nüfus oranı fazladır: Tabanın geniş olması, $0-14$ yaş grubundaki genç nüfusun toplam nüfus içindeki oranının yüksek olduğu anlamına gelir. Bu genç nüfus, çalışma çağındaki nüfusa bağımlıdır. Bu yorum yapılabilir.
- D) Bebek ölüm oranları yüksektir: Piramidin tabanının geniş olmasına rağmen üst yaş gruplarına doğru hızla daralması, özellikle genç yaşlarda ve bebeklik döneminde ölüm oranlarının yüksek olduğunu gösterir. Bu yorum yapılabilir.
- E) Gelişmekte olan bir ülkenin özelliklerini gösterir: Yüksek doğum oranları, kısa yaşam süresi, yüksek genç bağımlı nüfus ve yüksek bebek ölüm oranları, gelişmekte olan ülkelerin tipik demografik özellikleridir. Bu yorum yapılabilir.
Bu durumda, "ortalama yaşam süresi uzundur" yorumu bu piramit tipine sahip bir ülke için doğru değildir.
