Soru:Bir komünitede yaşayan farklı türler arasında gözlemlenen bazı etkileşimler şunlardır:
- I. Kartalın fareleri avlaması
- II. İki farklı bitki türünün ışık için rekabet etmesi
- III. Bir balık türünün başka bir balık türünün solungaçlarında parazit olarak yaşaması
- IV. Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler ile baklagil bitkisi arasındaki ilişki
Bu etkileşimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi
yanlıştır?
A) I numaralı etkileşimde, fare popülasyonu artarsa kartal popülasyonu da belirli bir süre sonra artış gösterebilir.
B) II numaralı etkileşim, kaynakların sınırlı olduğu durumlarda türler arası rekabeti örneklendirir.
C) III numaralı etkileşimde, parazit tür fayda sağlarken konak tür zarar görür.
D) IV numaralı etkileşimde, her iki tür de bu birliktelikten fayda sağlar.
E) II numaralı etkileşim sonucunda, rekabet eden türlerden biri her zaman ortamdan tamamen yok olur.
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Bu soru, komünitelerdeki farklı türler arası etkileşimleri anlamayı hedeflemektedir.
Öncüllerde verilen etkileşim türlerini inceleyelim:
- I. Kartalın fareleri avlaması: Bu bir av-avcı ilişkisidir. Kartal avcı, fare ise avdır.
- II. İki farklı bitki türünün ışık için rekabet etmesi: Bu bir türler arası rekabet örneğidir. Sınırlı bir kaynak (ışık) için iki farklı tür mücadele etmektedir.
- III. Bir balık türünün başka bir balık türünün solungaçlarında parazit olarak yaşaması: Bu bir parazitizm örneğidir. Parazit olan balık fayda sağlarken, konak olan diğer balık zarar görmektedir.
- IV. Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler ile baklagil bitkisi arasındaki ilişki: Bu bir mutualizm (karşılıklı fayda) örneğidir. Bakteriler bitkiye azot sağlarken, bitki de bakterilere besin ve barınak sağlar.
Şıkları değerlendirelim:
- A) I numaralı etkileşimde, fare popülasyonu artarsa kartal popülasyonu da belirli bir süre sonra artış gösterebilir: Av-avcı ilişkilerinde, av popülasyonundaki artış genellikle avcı popülasyonunda bir artışı tetikler, ancak bu artış av popülasyonundaki artıştan belirli bir gecikmeyle gerçekleşir. Bu ifade doğrudur.
- B) II numaralı etkileşim, kaynakların sınırlı olduğu durumlarda türler arası rekabeti örneklendirir: Işık, besin, su gibi kaynaklar sınırlı olduğunda türler arasında rekabet kaçınılmazdır. Bu ifade doğrudur.
- C) III numaralı etkileşimde, parazit tür fayda sağlarken konak tür zarar görür: Parazitizm ilişkisinin temel tanımı budur. Parazit konaktan besin veya barınak gibi faydalar sağlarken, konağın sağlığına zarar verir. Bu ifade doğrudur.
- D) IV numaralı etkileşimde, her iki tür de bu birliktelikten fayda sağlar: Mutualizm ilişkisinde her iki tür de karşılıklı olarak fayda görür. Bakteriler azot bağlayarak bitkiye verir, bitki de bakterilere karbonhidrat sağlar. Bu ifade doğrudur.
- E) II numaralı etkileşim sonucunda, rekabet eden türlerden biri her zaman ortamdan tamamen yok olur: Rekabet sonucunda bir türün ortamdan tamamen yok olması (rekabetçi dışlama) mümkün olmakla birlikte, bu her zaman gerçekleşmez. Türler nişlerini farklılaştırarak, kaynakları farklı şekillerde kullanarak veya farklı zamanlarda aktif olarak birlikte yaşamaya devam edebilirler. Rekabet, türlerin popülasyon büyüklüklerini sınırlayabilir veya dağılımlarını değiştirebilir, ancak her zaman tam bir yok oluşa yol açmaz. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Bu nedenle, yanlış olan ifade E seçeneğidir.
