Soru:
Türkiye'nin $2022$ yılına ait ekonomik sektörlerin gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) içindeki paylarını gösteren bir grafik aşağıda verilmiştir.
(Bu kısımda bir grafik olduğu varsayılacaktır. Grafik verileri şöyledir: Tarım sektörü $10\%$, Sanayi sektörü $28\%$, Hizmet sektörü $62\%$.)
Bu grafik incelendiğinde Türkiye ekonomisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Hizmet sektörü, ekonomik yapıda belirleyici bir rol oynamaktadır.
B) Tarım sektörünün payı, sanayi ve hizmet sektörlerinin toplamından daha fazladır.
C) Sanayi sektörünün payı, gelişmiş ülkelerdeki ortalamanın oldukça altındadır.
D) Ekonomideki en büyük paya sahip olan sektör, istihdamda da en büyük paya sahiptir.
E) Ülke ekonomisinde birincil ekonomik faaliyetlerin (tarım) önemi azalmaktadır.
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Bu soruyu çözmek için verilen grafik verilerini dikkatlice incelemeli ve her seçeneği bu verilere göre değerlendirmeliyiz.
Verilen grafik verileri şöyledir:
- Tarım sektörü: $10\%$
- Sanayi sektörü: $28\%$
- Hizmet sektörü: $62\%$
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Hizmet sektörü, ekonomik yapıda belirleyici bir rol oynamaktadır.
Grafikte hizmet sektörünün payı $62\%$ ile en yüksek orana sahiptir. Bir sektörün GSYİH içindeki payının bu kadar yüksek olması, o sektörün ekonomik yapıda belirleyici bir rol oynadığını gösterir. Dolayısıyla bu yargı doğrudur.
- B) Tarım sektörünün payı, sanayi ve hizmet sektörlerinin toplamından daha fazladır.
Tarım sektörünün payı $10\%$ iken, sanayi ve hizmet sektörlerinin toplam payı $28\% + 62\% = 90\%$’dir. $10\%$ oranı $90\%$ oranından daha fazla değildir. Dolayısıyla bu yargı yanlıştır.
- C) Sanayi sektörünün payı, gelişmiş ülkelerdeki ortalamanın oldukça altındadır.
Grafik sadece Türkiye'nin $2022$ yılındaki sektör paylarını vermektedir. Gelişmiş ülkelerdeki sanayi sektörü ortalama payı hakkında bilgi içermemektedir. Bu nedenle bu yargıya grafikten ulaşılamaz.
- D) Ekonomideki en büyük paya sahip olan sektör, istihdamda da en büyük paya sahiptir.
Verilen grafik, GSYİH içindeki sektörel payları göstermektedir, istihdam dağılımını değil. GSYİH payı yüksek olan bir sektörün istihdam payı da yüksek olabilir ancak bu durum grafikten doğrudan çıkarılamaz. Özellikle hizmet sektörünün GSYİH'deki payı yüksek olsa da istihdamda tarım veya sanayi sektörleri de önemli yer tutabilir. Dolayısıyla bu yargıya grafikten ulaşılamaz.
- E) Ülke ekonomisinde birincil ekonomik faaliyetlerin (tarım) önemi azalmaktadır.
Grafik, Türkiye ekonomisinin $2022$ yılına ait anlık bir görüntüsünü sunmaktadır. Ekonomik faaliyetlerin zaman içindeki değişimini veya eğilimini (azalma veya artma) göstermemektedir. Bu yargıya ulaşabilmek için farklı yıllara ait verilerin karşılaştırılması gerekir. Dolayısıyla bu yargıya grafikten ulaşılamaz.
Sonuç olarak, verilen grafik verilerine göre sadece A seçeneğindeki yargı doğrudur.
