🧬 Mayoz Bölünme Nedir?
Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşmasını sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu bölünme sayesinde kromozom sayısı yarıya iner ve böylece döllenme sırasında türün kromozom sayısı sabit kalır. Mayoz, iki aşamadan oluşur: Mayoz I ve Mayoz II.
🌸 Mayoz I Evreleri
Mayoz I, kromozom sayısının yarıya indiği ve genetik çeşitliliğin sağlandığı önemli bir aşamadır. İşte bu aşamadaki evreler:
🍄 Profaz I
- 🧬 Leptoten: Kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturmaya başlar.
- 🧬 Zigoten: Homolog kromozomlar yan yana gelerek sinapsis yapar. Bu yapıya tetrat denir.
- 🧬 Pakiten: Kromozomlar iyice kalınlaşır ve kardeş olmayan kromatitler arasında krossing over (gen alışverişi) gerçekleşir.
- 🧬 Diploten: Homolog kromozomlar birbirinden ayrılmaya başlar, ancak krossing over bölgelerinde (kiyazma) bağlı kalırlar.
- 🧬 Diakinez: Kromozomlar maksimum kısalık ve kalınlığa ulaşır, çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur. İğ iplikleri oluşmaya başlar.
🍄 Metafaz I
- 🧬 Homolog kromozom çiftleri (tetratlar) hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) dizilirler.
- 🧬 İğ iplikleri, kromozomların sentromerlerine bağlanır.
🍄 Anafaz I
- 🧬 Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilirler. Kardeş kromatitler ayrılmaz.
- 🧬 Kromozom sayısının yarıya inmesi bu evrede gerçekleşir.
🍄 Telofaz I
- 🧬 Kromozomlar kutuplara ulaşır.
- 🧬 Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur.
- 🧬 Sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşerek iki haploit (n) hücre oluşur.
🌼 Mayoz II Evreleri
Mayoz II, mitoza benzer bir bölünmedir. Bu aşamada kardeş kromatitler ayrılır ve dört haploit hücre oluşur.
🍄 Profaz II
- 🧬 Çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur.
- 🧬 Kromozomlar belirginleşir.
- 🧬 İğ iplikleri oluşmaya başlar.
🍄 Metafaz II
- 🧬 Kromozomlar hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) tek sıra halinde dizilirler.
- 🧬 İğ iplikleri, kardeş kromatitlerin sentromerlerine bağlanır.
🍄 Anafaz II
- 🧬 Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilirler.
- 🧬 Her bir kromatit artık bağımsız bir kromozom olarak adlandırılır.
🍄 Telofaz II
- 🧬 Kromozomlar kutuplara ulaşır.
- 🧬 Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur.
- 🧬 Sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşerek dört haploit (n) hücre oluşur.
Sonuç olarak, bir diploid (2n) hücreden, genetik olarak birbirinden farklı dört haploit (n) hücre oluşur. Bu hücreler, üreme hücreleri olan sperm veya yumurtadır.
