🧬 Mayoz Bölünme Nedir?
Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşmasını sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu bölünme sayesinde kromozom sayısı yarıya iner, böylece döllenme sırasında türün kromozom sayısı sabit kalır. Mayoz, iki temel aşamadan oluşur: Mayoz I ve Mayoz II.
🌸 Mayoz I Evreleri
Mayoz I, kromozom sayısının yarıya indiği ve genetik çeşitliliğin oluştuğu evredir.
- 🧪 Profaz I: Kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur. Homolog kromozomlar yan yana gelerek tetratları oluşturur. Bu sırada krossing over (parça değişimi) gerçekleşebilir, bu da genetik çeşitliliği artırır. Çekirdek zarı erir ve iğ iplikleri oluşmaya başlar.
- 🔬 Metafaz I: Homolog kromozom çiftleri (tetratlar), hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) dizilirler. İğ iplikleri kromozomların sentromerlerine bağlanır.
- 🧬 Anafaz I: Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilirler. Kardeş kromatitler ayrılmaz, bu önemli bir farktır!
- 🧫 Telofaz I: Kromozomlar hücrenin kutuplarına ulaşır. Çekirdek zarı yeniden oluşur ve kromozomlar tekrar kromatin ipliklerine dönüşebilir. Sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşerek iki haploit (n) hücre oluşur.
🌱 Mayoz II Evreleri
Mayoz II, mitoza benzer bir süreçtir. Oluşan haploit hücreler tekrar bölünerek kromozom sayısını korur.
- 🧪 Profaz II: Kromozomlar tekrar belirginleşir. Çekirdek zarı erir ve iğ iplikleri oluşur.
- 🔬 Metafaz II: Kromozomlar hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) dizilirler. İğ iplikleri kardeş kromatitlerin sentromerlerine bağlanır.
- 🧬 Anafaz II: Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilirler. Artık her bir kromatit, bağımsız bir kromozom olarak kabul edilir.
- 🧫 Telofaz II: Kromozomlar hücrenin kutuplarına ulaşır. Çekirdek zarı yeniden oluşur ve kromozomlar tekrar kromatin ipliklerine dönüşebilir. Sitokinez gerçekleşerek dört haploit (n) hücre oluşur.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
🤔 Mayoz I ve Mayoz II Arasındaki Farklar Nelerdir?
- 🍎 Mayoz I: Homolog kromozomlar ayrılır, kromozom sayısı yarıya iner (2n → n). Krossing over gerçekleşebilir.
- 🍏 Mayoz II: Kardeş kromatitler ayrılır, kromozom sayısı değişmez (n → n). Mitoza benzerdir.
🤔 Krossing Over Neden Önemlidir?
Krossing over, homolog kromozomlar arasında gen alışverişi yaparak genetik çeşitliliği artırır. Bu, türlerin değişen çevre koşullarına uyum sağlamasına yardımcı olur.
