🧪 2026 TYT Biyoloji: Polar Molekül Nedir? Apolar Molekülden Farkı
Polar ve apolar moleküller, kimyasal bağların ve molekül geometrisinin bir sonucu olarak ortaya çıkan, moleküllerin elektriksel özelliklerini tanımlayan kavramlardır. Bu özellikler, maddelerin çözünürlüğünden, kaynama noktasına kadar birçok fiziksel ve kimyasal özelliğini etkiler.
💧 Polar Moleküller
Polar moleküller, elektronların molekül içindeki atomlar arasında eşit olmayan bir şekilde paylaşılması sonucu oluşan moleküllerdir. Bu eşitsizlik, molekülün bir ucunun kısmi negatif (δ-) ve diğer ucunun kısmi pozitif (δ+) yük taşımasına neden olur. Su (H₂O) polar bir moleküldür.
- ➕ Elektronegatiflik Farkı: Polar moleküllerde, atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı önemlidir. Elektronegatiflik, bir atomun elektronları çekme gücüdür.
- ↔️ Dipol Moment: Polar moleküllerin bir dipol momenti vardır. Dipol moment, moleküldeki pozitif ve negatif yük merkezlerinin ayrılmasıyla oluşur ve bir vektörle ifade edilir.
- 🤝 Çözünürlük: Polar moleküller, genellikle polar çözücülerde (örneğin, su) iyi çözünürler. "Benzer benzeri çözer" ilkesi burada geçerlidir.
⚫ Apolar Moleküller
Apolar moleküller, elektronların molekül içindeki atomlar arasında eşit veya neredeyse eşit bir şekilde paylaşılması sonucu oluşan moleküllerdir. Bu durumda, molekülde belirgin bir pozitif veya negatif kutup oluşmaz. Yağlar ve hidrokarbonlar apolar moleküllerdir.
- ➖ Elektronegatiflik Farkı Yok veya Çok Az: Apolar moleküllerde, atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı ya yoktur ya da çok azdır.
- ➗ Dipol Moment Yok veya Çok Az: Apolar moleküllerin dipol momenti ya yoktur ya da çok azdır. Molekül simetrikse, bağ dipolleri birbirini götürebilir ve molekül apolar olur.
- 🚀 Çözünürlük: Apolar moleküller, genellikle apolar çözücülerde (örneğin, benzin) iyi çözünürler.
🆚 Polar ve Apolar Moleküller Arasındaki Farklar
- ⚡ Elektron Dağılımı: Polar moleküllerde elektronlar eşit olmayan, apolar moleküllerde ise eşit veya neredeyse eşit dağılır.
- 🧲 Dipol Moment: Polar moleküllerin dipol momenti varken, apolar moleküllerin yoktur veya çok azdır.
- 💦 Çözünürlük: Polar moleküller polar çözücülerde, apolar moleküller apolar çözücülerde daha iyi çözünür.
❓ Örnek Soru
Aşağıdakilerden hangisi polar bir moleküldür?
A) $CH_4$
B) $CO_2$
C) $NH_3$
D) $O_2$
E) $C_6H_{12}O_6$
Doğru cevap: C) $NH_3$ (Amonyak)
Açıklama: Amonyak molekülünde (NH₃), azot atomu (N) hidrojen atomlarından (H) daha elektronegatiftir. Bu nedenle, azot atomu elektronları daha çok kendine çeker ve molekülde kısmi negatif (δ-) yük oluşturur. Hidrojen atomları ise kısmi pozitif (δ+) yük taşır. Bu durum, amonyak molekülünün polar olmasına neden olur. Diğer seçeneklerdeki moleküller apolardır veya daha az polardır.
