Kontrollü deneyler, bilimsel yöntemin temel taşlarından biridir. Bir hipotezi test etmek ve neden-sonuç ilişkilerini anlamak için kullanılırlar. Temel prensip, bir değişkeni değiştirirken diğer tüm koşulları sabit tutmaktır.
Soru: Farklı miktarlarda suyun bitki büyümesi üzerindeki etkisini incelemek için bir deney yapılıyor. Bu deneyde bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenleri nelerdir?
Soru: Farklı yüzeylerin bir oyuncak arabanın hareketi üzerindeki etkisini araştırmak için bir deney tasarlayın. Bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenlerini belirtin.
Soru: Bir metal çubuğun farklı sürelerde ısıtılmasının sıcaklığına etkisini incelemek için bir deney yapılıyor. Bu deneyde değişkenler nelerdir?
Deney sonuçlarının güvenilirliğini artırmak için dikkat edilmesi gerekenler:
Soru: Bir öğrenci, farklı türdeki ampullerin (A, B ve C) bir odanın aydınlatma seviyesine etkisini araştırmak istiyor. Öğrenci, her bir ampulü aynı odaya ayrı ayrı takıyor ve odanın farklı noktalarındaki aydınlatma seviyesini bir ışık ölçer ile ölçüyor. Aşağıdakilerden hangisi bu deneyde kontrol değişkeni olarak kabul edilemez?
A) Odanın boyutu
B) Ampulün gücü (Watt)
C) Işık ölçerin markası
D) Ölçümlerin yapıldığı zaman
E) Ampulün türü
Çözüm:
Doğru cevap E seçeneğidir. Çünkü ampulün türü, deneyde değiştirilen (bağımsız) değişkendir. Diğer seçeneklerdeki faktörler (odanın boyutu, ampulün gücü, ışık ölçerin markası, ölçümlerin yapıldığı zaman) deney boyunca sabit tutulması gereken kontrol değişkenleridir.
Cevap: E
