🎨 2026 TYT Fizik: Seri Bağlı Dirençlerde Gerilim Bölünmesi Formülü Nasıl Uygulanır?
Seri bağlı dirençlerde gerilim bölünmesi, elektrik devrelerini anlamak için temel bir kavramdır. Bu formül, toplam gerilimin dirençler arasında nasıl paylaşıldığını hesaplamamıza yardımcı olur. İşte adım adım nasıl uygulayacağımız:
💡 Seri Bağlı Direnç Nedir?
Seri bağlı dirençler, elektrik akımının aynı hat üzerinden geçtiği dirençlerdir. Yani akım, bir dirençten geçtikten sonra sırayla diğer dirençlerden de geçer.
- 🍎 Akım: Tüm dirençlerden aynı akım geçer.
- 💡 Toplam Direnç: Devrenin toplam direnci, her bir direncin değerinin toplanmasıyla bulunur: $R_{toplam} = R_1 + R_2 + R_3 + ...$
🧮 Gerilim Bölünmesi Formülü
Gerilim bölünmesi formülü, belirli bir direncin üzerindeki gerilimi bulmamızı sağlar. Formül şu şekildedir:
$V_x = V_{toplam} \cdot \frac{R_x}{R_{toplam}}$
Burada:
- ⚡ $V_x$: $R_x$ direncinin üzerindeki gerilim.
- 🔋 $V_{toplam}$: Devreye uygulanan toplam gerilim.
- 🚧 $R_x$: Gerilimini bulmak istediğimiz direncin değeri.
- 📏 $R_{toplam}$: Devrenin toplam direnci.
📝 Formülün Uygulanışı - Adım Adım
1.
Toplam Direnci Hesapla: Öncelikle devredeki tüm dirençlerin değerlerini toplayarak toplam direnci bulun.
2.
Formülü Uygula: Hangi direncin üzerindeki gerilimi bulmak istiyorsanız, o direncin değerini ve toplam direnci formülde yerine koyun.
3.
Hesaplama Yap: Formüldeki işlemleri yaparak istediğiniz direncin üzerindeki gerilimi bulun.
📌 Örnek Soru ve Çözümü
Bir devrede 3 tane seri bağlı direnç bulunmaktadır: $R_1 = 10 \Omega$, $R_2 = 20 \Omega$ ve $R_3 = 30 \Omega$. Devreye uygulanan toplam gerilim 120V ise, $R_2$ direncinin üzerindeki gerilimi bulun.
1.
Toplam Direnci Hesapla:
$R_{toplam} = R_1 + R_2 + R_3 = 10 \Omega + 20 \Omega + 30 \Omega = 60 \Omega$
2.
Formülü Uygula:
$V_2 = V_{toplam} \cdot \frac{R_2}{R_{toplam}} = 120V \cdot \frac{20 \Omega}{60 \Omega}$
3.
Hesaplama Yap:
$V_2 = 120V \cdot \frac{1}{3} = 40V$
Yani, $R_2$ direncinin üzerindeki gerilim 40V'tur.
🏆 İpuçları ve Püf Noktaları
- ✅ Doğru Birimleri Kullanın: Dirençleri Ohm ($\Omega$) cinsinden, gerilimi Volt (V) cinsinden kullandığınızdan emin olun.
- 📝 Formülü Anlayın: Formülü ezberlemek yerine, mantığını anlamak daha önemlidir. Gerilimin, direnç değerleriyle doğru orantılı olarak bölündüğünü unutmayın.
- ➕ Pratik Yapın: Farklı devreler üzerinde pratik yaparak, formülü daha iyi kavrayabilirsiniz.
