💡 2026 TYT Fizik: Seri Bağlı Dirençler
Elektrik devrelerinde dirençler, akımın geçişini zorlaştıran elemanlardır. Dirençleri seri bağlamak, devrenin toplam direncini artırır. Bu durum, devreden geçen akımı azaltır.
- 🍎 Seri Bağlama Nedir? Dirençlerin uç uca eklenerek bağlanmasıdır. Akım, tüm dirençlerden aynı şekilde geçer.
- 🍎 Toplam Direnç Nasıl Hesaplanır? Seri bağlı dirençlerin toplam direnci, her bir direncin değerinin toplanmasıyla bulunur.
Eğer devrede $R_1$, $R_2$, $R_3$ gibi dirençler seri bağlı ise, toplam direnç ($R_{toplam}$) şu şekilde hesaplanır:
$R_{toplam} = R_1 + R_2 + R_3$
- 🍎 Örnek Soru: 2Ω, 3Ω ve 5Ω'luk üç direnç seri bağlanırsa, toplam direnç kaç Ω olur?
Çözüm: $R_{toplam} = 2Ω + 3Ω + 5Ω = 10Ω$
- 🍎 Akım Nasıl Bulunur? Ohm Yasası'nı kullanarak akımı hesaplayabiliriz. Ohm Yasası: $V = I \cdot R$ (V: Gerilim, I: Akım, R: Direnç).
Eğer devredeki gerilim (V) ve toplam direnç ($R_{toplam}$) biliniyorsa, akım (I) şu şekilde bulunur:
$I = \frac{V}{R_{toplam}}$
🔋 2026 TYT Fizik: Paralel Bağlı Dirençler
Paralel bağlama, dirençlerin aynı iki nokta arasına bağlanmasıdır. Bu durumda, akım dirençler arasında bölünür ve toplam direnç azalır.
- 💡 Paralel Bağlama Nedir? Dirençlerin her iki ucunun da aynı noktalara bağlı olmasıdır. Gerilim, tüm dirençler üzerinde aynıdır.
- 💡 Toplam Direnç Nasıl Hesaplanır? Paralel bağlı dirençlerin toplam direnci, aşağıdaki formülle bulunur:
$\frac{1}{R_{toplam}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \frac{1}{R_3}$
Bu formülü kullanarak $R_{toplam}$'ı bulmak için, önce kesirlerin toplamını alıp sonra tersini almalıyız.
- 💡 İki Direnç İçin Pratik Yöntem: Eğer sadece iki direnç paralel bağlıysa, aşağıdaki formülü kullanmak daha kolaydır:
$R_{toplam} = \frac{R_1 \cdot R_2}{R_1 + R_2}$
- 💡 Örnek Soru: 4Ω ve 12Ω'luk iki direnç paralel bağlanırsa, toplam direnç kaç Ω olur?
Çözüm: $R_{toplam} = \frac{4Ω \cdot 12Ω}{4Ω + 12Ω} = \frac{48Ω}{16} = 3Ω$
- 💡 Akım Nasıl Bulunur? Her bir direnç üzerinden geçen akımı Ohm Yasası ile ayrı ayrı bulabiliriz.
$I_1 = \frac{V}{R_1}$, $I_2 = \frac{V}{R_2}$, $I_3 = \frac{V}{R_3}$
Toplam akım ise, her bir direnç üzerinden geçen akımların toplamına eşittir:
$I_{toplam} = I_1 + I_2 + I_3$
📝 Pratik İpuçları
- 📌 Seri bağlı dirençlerde akım aynıdır, paralel bağlı dirençlerde gerilim aynıdır.
- 📌 Paralel bağlı özdeş dirençlerin toplam direnci, bir direncin değerinin direnç sayısına bölünmesiyle bulunur. Örneğin, 3 tane 6Ω'luk direnç paralel bağlıysa, toplam direnç 6Ω / 3 = 2Ω olur.
- 📌 Karmaşık devrelerde, önce seri ve paralel kısımları ayrı ayrı hesaplayıp, sonra devreyi basitleştirerek çözüme ulaşabilirsiniz.
