2026 TYT Kimya Atom Kütlesi ve İzotop Kavramı: Kısa Özet

Question

Atom kütlesi ve izotoplar konusu biraz karmaşık geliyor. İzotopların ne olduğunu anlıyorum ama atom kütlesiyle ilişkisini tam oturtamıyorum. Sanki birbiriyle bağlantılı ama ben o bağlantıyı göremiyorum.

Answer 1

🧪 Atom Kütlesi Nedir?

Atom kütlesi, bir atomun kütlesini ifade eder. Ancak atomlar çok küçük oldukları için kütlelerini gram veya kilogram gibi birimlerle ifade etmek pratik değildir. Bu nedenle atomik kütle birimi (akb) kullanılır.

• ⚖️ Atomik Kütle Birimi (akb): Bir karbon-12 (¹²C) atomunun kütlesinin 1/12'sine eşittir.
• 🔢 Bağıl Atom Kütlesi: Bir elementin atom kütlesi, karbon-12'ye göre belirlenir. Periyodik tabloda verilen atom kütleleri, bağıl atom kütleleridir.

☢️ İzotoplar ve Ortalama Atom Kütlesi

Aynı elementin farklı sayıda nötron içeren atomlarına izotop denir. İzotopların proton sayıları aynıdır, ancak nötron sayıları farklıdır. Bu durum, kütle numaralarının farklı olmasına yol açar.

• 🧪 İzotopların Özellikleri:
  • ⚛️ Kimyasal özellikleri genellikle aynıdır (proton sayısı aynı olduğu için).
  • ☢️ Fiziksel özellikleri farklı olabilir (kütle numarası farklı olduğu için).

🧮 Ortalama Atom Kütlesi Nasıl Hesaplanır?

Bir elementin ortalama atom kütlesi, doğada bulunan izotoplarının bolluk yüzdeleri ve kütle numaraları dikkate alınarak hesaplanır. Formül şu şekildedir:

Ortalama Atom Kütlesi = $[(İzotop_1 \space Kütlesi \times Bolluk \space Yüzdesi_1) + (İzotop_2 \space Kütlesi \times Bolluk \space Yüzdesi_2) + ... ] / 100$

Örnek:

Doğada %75 oranında ³⁵Cl ve %25 oranında ³⁷Cl izotopları bulunan klor elementinin ortalama atom kütlesini hesaplayalım:

Ortalama Atom Kütlesi = $[(35 \times 75) + (37 \times 25)] / 100 = 35.5 \space akb$

📝 Örnek Soru

Magnezyumun (Mg) doğada üç izotopu bulunmaktadır: ²⁴Mg (%79), ²⁵Mg (%10) ve ²⁶Mg (%11). Magnezyumun ortalama atom kütlesi kaç akb'dir?

Çözüm:

Ortalama Atom Kütlesi = $[(24 \times 79) + (25 \times 10) + (26 \times 11)] / 100$

Ortalama Atom Kütlesi = $[1896 + 250 + 286] / 100$

Ortalama Atom Kütlesi = $2432 / 100 = 24.32 \space akb$'dir.

• 💡 Unutma: Ortalama atom kütlesi, periyodik tabloda elementin altında yazan değerdir.