Çözünme hızı, bir maddenin başka bir madde içinde ne kadar hızlı çözündüğünü gösterir. Şekeri suya attığımızda, şekerin ne kadar sürede kaybolduğunu düşünelim. İşte bu süre, şekerin sudaki çözünme hızıdır.
Bir maddenin çözünme hızı, çözünen maddenin ve çözücünün özelliklerine, sıcaklığa, karıştırmaya ve yüzey alanına bağlıdır.
Genellikle sıcaklık arttıkça çözünme hızı da artar. Çünkü sıcaklık, moleküllerin hareketini hızlandırır ve çözücü moleküllerinin çözünen maddeye daha hızlı çarpmasını sağlar.
Karıştırmak, çözünen maddenin çözücü içinde daha hızlı dağılmasını sağlar. Bu da çözünme hızını artırır. Durgun bir bardak suya göre, karıştırılan bir bardak suda şeker daha hızlı çözünür.
Çözünen maddenin yüzey alanı ne kadar büyükse, çözünme hızı da o kadar artar. Çünkü daha fazla yüzey alanı, çözücü ile temas halinde olur.
Her madde her çözücüde aynı hızda çözünmez. Bazı maddeler belirli çözücülerde daha hızlı çözünürken, bazılarında daha yavaş çözünür. Benzer maddeler, benzer çözücülerde daha iyi çözünür (benzer benzeri çözer ilkesi).
Katı ve sıvıların çözünürlüğü basınçtan çok az etkilenir. Ancak gazların çözünürlüğü basınçla doğru orantılıdır. Basınç arttıkça gazların çözünürlüğü de artar.
