🧪 2026 TYT Kimya: İyonik Bileşiklerin Formülleri Nasıl Yazılır?
İyonik bileşikler, zıt yüklü iyonların elektrostatik çekim kuvvetiyle bir araya gelmesiyle oluşur. Bu bileşiklerin formüllerini yazarken dikkat etmemiz gereken bazı temel kurallar vardır. İşte adım adım iyonik bileşik formülü yazma rehberi:
➕ İyon Yüklerini Belirleme
- ⚛️ İlk adım, bileşiği oluşturan iyonların yüklerini doğru bir şekilde belirlemektir.
- ➕ Metaller genellikle pozitif iyon (katyon) oluştururken, ametaller negatif iyon (anyon) oluşturur.
- 🔢 Birçok elementin iyon yükü, periyodik tablodaki grup numarasına göre belirlenebilir. Örneğin, 1A grubundaki metaller +1, 2A grubundaki metaller +2 yüklü iyon oluşturur.
- 🧪 Geçiş metalleri farklı yüklerde iyonlar oluşturabilir. Bu durumda, bileşiğin adında belirtilen Romen rakamları iyonun yükünü gösterir. Örneğin, Demir(II) klorürde demir +2 yüklüdür.
⚖️ Yük Dengesini Sağlama
- ⚖️ İyonik bir bileşik nötr olmalıdır. Yani, pozitif ve negatif yüklerin toplamı sıfır olmalıdır.
- ➕ Negatif ve pozitif yükler eşitlenene kadar iyonların alt indislerini belirleyin.
- ➕ Örneğin, Alüminyum oksit bileşiğinde alüminyum +3 (Al$^{+3}$) ve oksijen -2 (O$^{-2}$) yüklüdür. Yük denkliğini sağlamak için 2 alüminyum iyonu (2 x +3 = +6) ve 3 oksijen iyonu (3 x -2 = -6) gerekir. Bu nedenle formül Al$_2$O$_3$ olur.
📝 Formülü Yazma
- 📝 Katyon (pozitif iyon) her zaman önce, anyon (negatif iyon) sonra yazılır.
- 🔢 İyonların yükleri formülde belirtilmez; sadece iyonların sayısı (alt indis) belirtilir.
- ➕ Eğer bir iyonun sayısı 1 ise, 1 sayısı yazılmaz. Örneğin, Sodyum klorürün formülü NaCl'dir (Na$_1$Cl$_1$ yerine).
🧮 Çok Atomlu İyonlar
- ⚛️ Bazı iyonlar birden fazla atomdan oluşur. Bunlara çok atomlu iyonlar denir. Örneğin, sülfat (SO$_4^{-2}$), nitrat (NO$_3^{-}$), amonyum (NH$_4^{+}$) gibi.
- ➕ Çok atomlu bir iyondan birden fazla kullanılıyorsa, iyonun tamamı parantez içine alınır ve alt indis parantezin dışına yazılır.
- 📝 Örneğin, Kalsiyum nitrat bileşiğinde kalsiyum +2 (Ca$^{+2}$) ve nitrat -1 (NO$_3^{-}$) yüklüdür. Yük denkliğini sağlamak için 1 kalsiyum iyonu ve 2 nitrat iyonu gerekir. Bu nedenle formül Ca(NO$_3$)$_2$ olur.
✍️ Örnekler
- 🧂 Sodyum Klorür (NaCl): Sodyum (+1) ve Klor (-1)
- 💧 Magnezyum Oksit (MgO): Magnezyum (+2) ve Oksijen (-2)
- 🍚 Alüminyum Oksit (Al$_2$O$_3$): Alüminyum (+3) ve Oksijen (-2)
- 🌱 Kalsiyum Klorür (CaCl$_2$): Kalsiyum (+2) ve Klor (-1)
- 🧪 Demir(III) Oksit (Fe$_2$O$_3$): Demir (+3) ve Oksijen (-2)
Bu kuralları takip ederek iyonik bileşiklerin formüllerini doğru bir şekilde yazabilirsin. Başarılar!
