🧪 2026 TYT Kimya: Yoğunluk Farkı ile Ayırma Yöntemi Nedir?
Yoğunluk farkı ile ayırma, farklı yoğunluklara sahip maddeleri birbirinden ayırmak için kullanılan basit ama etkili bir yöntemdir. Bu yöntem, özellikle katı-katı veya katı-sıvı karışımlarında işe yarar.
- 💧 Yoğunluk Nedir? Bir maddenin belirli bir hacimdeki kütlesine yoğunluk denir. Yoğunluk, genellikle "d" sembolü ile gösterilir ve birimi genellikle gram/santimetreküp (g/cm³) veya kilogram/metreküp (kg/m³) olarak ifade edilir. Formülü ise şöyledir: $d = \frac{m}{V}$ (m: kütle, V: hacim).
- 🧫 Yoğunluk Farkı ile Ayırma Nasıl Çalışır? Bu yöntemde, yoğunluğu karışımı oluşturan maddelerin yoğunlukları arasında olan bir sıvı kullanılır. Bu sıvıya ayırma sıvısı denir. Karışım bu sıvıya eklendiğinde, yoğunluğu ayırma sıvısından düşük olan maddeler yüzerken, yoğunluğu yüksek olanlar dibe çöker.
- ✨ Kullanım Alanları:
- ⛏️ Madencilikte kumdan altın ayırma
- 🌻 Ayçiçek yağı üretiminde tohumları kabuklarından ayırma
- ⚙️ Geri dönüşüm tesislerinde farklı plastik türlerini ayırma
⚗️ Örnekler
- 🍚 Kum ve Talaş Karışımı: Kum ve talaş karışımını düşünelim. Talaşın yoğunluğu kumdan daha düşüktür. Bu karışımı su dolu bir kaba döktüğümüzde, talaş suyun yüzeyinde yüzerken kum dibe çöker. Böylece talaşı ve kumu kolayca ayırabiliriz.
- 🛢️ Su ve Zeytinyağı Karışımı: Su ve zeytinyağı karışmazlar ve farklı yoğunluklara sahiptirler. Zeytinyağının yoğunluğu sudan daha düşük olduğu için suyun üzerinde yüzer. Bu karışımı ayırmak için ayırma hunisi kullanılır. Ayırma hunisinin musluğu açılarak önce su alınır, sonra zeytinyağı ayrı bir kapta toplanır.
- 🥇 Altın ve Kum Karışımı: Altın, kumdan çok daha yoğundur. Altın arayıcıları, altın ve kum karışımını su ile karıştırarak yoğunluk farkından yararlanırlar. Altın dibe çökerken, kum daha kolay uzaklaştırılır.
