📉 Açığa Satış (Short Selling) Nedir?
Açığa satış, yatırımcıların sahip olmadıkları bir varlığı (genellikle hisse senedi) ödünç alarak satmaları ve fiyatının düşmesini bekleyerek daha düşük bir fiyattan geri alıp sahibine iade etmeleri işlemidir. Bu işlem, varlığın fiyatının düşeceği beklentisi üzerine yapılan spekülatif bir yatırımdır.
💰 Temel Kavramlar
- 🔑 Ödünç Alma: Açığa satış yapmak isteyen yatırımcı, bir aracı kurumdan (genellikle bir broker) hisse senedini ödünç alır.
- 📉 Satış: Ödünç alınan hisse senedi piyasada hemen satılır. Amaç, hisse senedinin fiyatının düşmesini beklemektir.
- ⏳ Geri Alma (Covering): Hisse senedinin fiyatı düştüğünde, yatırımcı aynı hisseden piyasadan satın alır. Bu işleme "covering" denir.
- 🤝 İade: Satın alınan hisse senedi, ödünç alınan aracı kuruma iade edilir.
- 💸 Kâr/Zarar: Eğer hisse senedinin fiyatı düşerse, yatırımcı satış fiyatı ile geri alma fiyatı arasındaki fark kadar kâr elde eder. Ancak, fiyat yükselirse zarar eder.
⚙️ İşleyiş Mekanizması
1.
Hisse Senedi Bulma ve Ödünç Alma:
Yatırımcı, açığa satmak istediği hisse senedini ödünç alabileceği bir aracı kurum bulur. Aracı kurum, genellikle kendi portföyünde veya başka müşterilerinden bu hisseleri ödünç alır.
2.
Teminat Yatırma:
Açığa satış işlemi için yatırımcı, aracı kuruma bir teminat (margin) yatırmak zorundadır. Bu teminat, potansiyel zararları karşılamak için kullanılır. Teminat miktarı, hisse senedinin fiyatına ve aracı kurumun politikalarına bağlı olarak değişir.
3.
Hisse Senedini Satma:
Ödünç alınan hisse senedi, piyasada hemen satılır. Yatırımcı, hisse senedinin fiyatının düşeceğine inanır ve bu düşüşten kâr elde etmeyi hedefler.
4.
Fiyat Takibi:
Yatırımcı, hisse senedinin fiyatını sürekli olarak takip eder. Eğer fiyat beklenen yönde düşerse, kâr elde etmek için pozisyonu kapatmayı düşünebilir.
5.
Geri Alma ve İade:
Hisse senedinin fiyatı düştüğünde (veya yatırımcı pozisyonunu kapatmaya karar verdiğinde), aynı hisseden piyasadan satın alınır. Bu işleme "covering" denir. Satın alınan hisse senedi, ödünç alınan aracı kuruma iade edilir.
6.
Kâr veya Zarar Hesaplama:
Kâr veya zarar, satış fiyatı ile geri alma fiyatı arasındaki farktan hesaplanır. Aracı kurumun komisyonları ve diğer ücretler de hesaba katılır. Eğer hisse senedinin fiyatı düşerse, yatırımcı kâr elde eder. Ancak, fiyat yükselirse zarar eder.
⚠️ Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 📈 Sınırsız Zarar Potansiyeli: Açığa satışta zarar potansiyeli teorik olarak sınırsızdır, çünkü bir hisse senedinin fiyatı sınırsız yükselebilir.
- ⏳ Zamanlama Riski: Hisse senedinin fiyatının ne zaman düşeceğini doğru tahmin etmek zordur. Fiyat beklenen zamanda düşmeyebilir ve yatırımcı zarar edebilir.
- 📞 Margin Call: Eğer hisse senedinin fiyatı yükselirse, aracı kurum yatırımcıdan ek teminat (margin call) talep edebilir. Eğer yatırımcı bu talebi karşılayamazsa, pozisyonu otomatik olarak kapatılabilir ve zarar gerçekleşir.
- 🚫 Short Squeeze: Eğer bir hisse senedinde çok fazla açığa satış pozisyonu varsa ve hisse senedinin fiyatı aniden yükselirse, açığa satış yapan yatırımcılar pozisyonlarını kapatmak için hisse senedi almaya başlarlar. Bu durum, fiyatın daha da yükselmesine neden olabilir (short squeeze).
🎯 Özet
Açığa satış, yüksek riskli ancak potansiyel olarak yüksek getirili bir yatırım stratejisidir. Yatırımcıların piyasayı iyi analiz etmeleri, riskleri anlamaları ve dikkatli bir şekilde işlem yapmaları önemlidir.
