Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Avrupa Konseyi tarafından 1950 yılında imzaya açılan ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini korumayı amaçlayan uluslararası bir sözleşmedir. Sözleşme, Avrupa Konseyi üyesi devletler tarafından imzalanmış ve onaylanmıştır. AİHS, bireylere devletin yetki alanında bulunan haklarının ihlal edilmesi durumunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) başvurma imkanı tanır.
Herkesin yaşam hakkı yasayla korunmaktadır. Hiç kimse kasten öldürülemez. Ölüm cezasının uygulanması yasaktır.
Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muameleye ya da cezaya tabi tutulamaz.
Hiç kimse kölelik veya kulluk altında tutulamaz. Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.
Herkesin özgürlük ve güvenlik hakkı vardır. Keyfi tutuklama ve gözaltı yasaktır.
Herkes, haklarının ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasında, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil ve kamuya açık bir yargılanma hakkına sahiptir.
Herkesin özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkı vardır.
Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğü vardır. Bu hak, din veya inanç değiştirme özgürlüğünü ve tek başına veya topluca, kamuya açık veya özel olarak ibadet, öğretim, uygulama ve ayinlerle dinini veya inancını açıklama özgürlüğünü içerir.
Herkesin ifade özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir.
Herkesin barışçıl bir şekilde toplanma ve dernek kurma özgürlüğü vardır.
Evlenme çağına gelmiş erkekler ve kadınlar, evlenme ve aile kurma hakkına sahiptir.
Bu Sözleşme'de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasi veya diğer kanaatler, ulusal veya sosyal köken, ulusal azınlığa mensupluk, servet, doğum veya diğer herhangi bir statü gibi hiçbir nedenle ayrımcılık yapılmaksızın sağlanmalıdır.
Her şahıs, mallarının masuniyetine riayet edilmesini isteme hakkına sahiptir. Hiç kimse, kamu yararı gerektirmedikçe ve yasada öngörülen koşullara ve genel hukuk ilkelerine uygun olarak tazminat ödenmedikçe, mülkiyetinden mahrum bırakılamaz.
AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin uygulanmasını denetleyen uluslararası bir mahkemedir. Sözleşme'ye taraf olan devletlerin vatandaşları, Sözleşme'de güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini düşündüklerinde, AİHM'ye başvurabilirler. AİHM'nin kararları, ilgili devletler için bağlayıcıdır.
