? AYT Coğrafya: Azonal Toprak Tipleri
Azonal topraklar, yerel faktörlerin (eğim, anakaya, su durumu gibi) etkisiyle oluşan, belirgin birHorizon özelliği göstermeyen topraklardır. Taşınmış topraklar olarak da bilinirler.
- ⛰️ Alüvyal Topraklar: Akarsular tarafından taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşur. Verimli tarım alanlarıdır.
- ?️ Lös Topraklar: Rüzgarların taşıdığı ince taneli malzemelerin birikmesiyle oluşur. Kurak ve yarı kurak bölgelerde yaygındır.
- ? Moren Topraklar: Buzulların taşıdığı malzemelerin birikmesiyle oluşur. Dağlık bölgelerde ve yüksek enlemlerde görülür.
- ? Regosol Topraklar: Volkanik arazilerde, volkanik küllerin ve lavların ayrışmasıyla oluşur.
- ? Litosol Topraklar: Sık sık heyelanların yaşandığı, eğimli arazilerde, taşlı ve humus bakımından fakir topraklardır.
- ? Humuslu Topraklar (Organik Topraklar): Bataklık alanlarda bitki kalıntılarının birikmesiyle oluşur.
❓ Çıkmış Soru Analizi
Aşağıda azonal topraklarla ilgili çıkmış bir soru örneği ve çözümünü bulabilirsiniz:
(2018 - AYT)
Aşağıdaki haritada, Türkiye'de yaygın olarak görülen bazı toprak türlerinin dağılışı gösterilmiştir.
Haritada numaralandırılarak gösterilen alanların hangilerinde, akarsular tarafından taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşmuş topraklar daha yaygındır?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve IV
D) III ve V
E) IV ve V
Çözüm:
Akarsular tarafından taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşan topraklar alüvyal topraklardır. Haritada I ve III numaralı alanlar, akarsu vadilerinin bulunduğu ve alüvyal toprakların yaygın olduğu yerlerdir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
? Ek Bilgiler
- ? Azonal topraklar, bulundukları bölgenin iklim özelliklerini yansıtmazlar.
- ? Tarım açısından önemli olan alüvyal topraklar, düzenli olarak yenilenmeleri sayesinde verimliliklerini korurlar.
- ?️ Lös toprakları, üzerlerinde kolayca yerleşim yeri kurulabilen, yumuşak yapılı topraklardır.
