🏛️ Devlet Teşkilatlanması: Kavram Haritası
Devlet teşkilatlanması, bir devletin nasıl yönetildiğini, hangi kurumların olduğunu ve bu kurumların nasıl çalıştığını gösteren bir yapıdır. AYT Tarih sınavında bu konuyla ilgili soruları kolayca çözebilmek için temel kavramları ve önemli detayları hatırlamak önemlidir. İşte sana yardımcı olacak bir kavram haritası ve hatırlatıcı notlar!
👑 İlk Türk Devletlerinde Teşkilat
- 🌍 Ülke Yönetimi: Ülke, hanedanın ortak malı sayılırdı. Bu durum, taht kavgalarına yol açabiliyordu.
- ⚔️ Ordu: Genellikle ücretli askerlerden oluşuyordu ve devletin güvenliğini sağlıyordu.
- ⚖️ Hukuk: Hem yazılı (kanunlar) hem de sözlü (töre) hukuk kuralları vardı. Töre, toplumun gelenek ve göreneklerine dayalıydı.
- 🤝 Sosyal Yapı: Halk, genellikle göçebe bir yaşam sürüyordu ve hayvancılıkla uğraşıyordu.
🇹🇷 Türkiye Selçuklu Devleti'nde Teşkilat
- 👑 Merkezi Yönetim: Sultan, devletin en yetkili kişisiydi. Divan-ı Ala adı verilen bir devlet konseyi vardı.
- 🏘️ Eyalet Yönetimi: Ülke, eyaletlere ayrılmıştı ve her eyaletin başında bir vali bulunuyordu.
- ⚔️ Ordu: Hem düzenli ordu (gulam) hem de gönüllü birlikler (Türkmenler) vardı.
- 💰 Ekonomi: Tarım ve ticaret önemli gelir kaynaklarıydı. Kervansaraylar, ticaretin gelişmesine katkı sağlıyordu.
Osmanlı Devleti'nde Teşkilat
- 👑 Merkezi Yönetim: Padişah, devletin mutlak hakimiydi. Divan-ı Hümayun, devlet işlerinin görüşüldüğü en önemli organdı.
- 🏘️ Eyalet Yönetimi: Ülke, eyaletlere (sancaklara) ayrılmıştı. Tımar sistemi, toprakların verimli kullanılmasını sağlıyordu.
- ⚔️ Ordu: Yeniçeri Ocağı, Osmanlı ordusunun en önemli askeri gücüydü. Denizcilik de oldukça gelişmişti.
- ⚖️ Hukuk: Şer'i hukuk (İslam hukuku) ve örfi hukuk (geleneklere dayalı hukuk) birlikte uygulanıyordu.
- 📚 Eğitim: Medreseler, önemli eğitim kurumlarıydı. Şehzadeler için özel eğitimler düzenleniyordu.
📝 Hatırlatıcı Notlar
- 🏛️ Devlet teşkilatlanması, devletin yapısını ve işleyişini anlamak için önemlidir.
- 👑 İlk Türk devletlerinde ülke, hanedanın ortak malı sayılırdı.
- 🇹🇷 Türkiye Selçuklularında kervansaraylar, ticaretin gelişmesine katkı sağlamıştır.
- ⚔️ Osmanlı Devleti'nde Yeniçeri Ocağı, önemli bir askeri güçtü.
- ⚖️ Osmanlı'da hem şer'i hem de örfi hukuk uygulanıyordu.
Bu kavram haritası ve hatırlatıcı notlar, AYT Tarih sınavına hazırlanırken devlet teşkilatlanması konusunu daha iyi anlamana ve hatırlamana yardımcı olacaktır. Başarılar!
