💰 Faiz Oranı Swap'ı (IRS) Nedir?
Faiz oranı swap'ı (IRS), iki tarafın, belirli bir anapara üzerinden farklı faiz ödemelerini takas ettiği bir sözleşmedir. Bu sözleşmeler genellikle, bir tarafın değişken faizli ödemeleri sabit faizli ödemelerle takas etmesini içerir. Anapara, sadece faiz ödemelerinin hesaplanmasında kullanılır ve takas edilmez.
- 🏦 Temel Amaç: Faiz oranı riskini yönetmek ve gelecekteki faiz hareketlerinden korunmaktır.
- 🤝 Taraflar: Genellikle şirketler, bankalar ve yatırım fonlarıdır.
- ⏱️ Süre: Birkaç aydan 30 yıla kadar değişebilir.
⚙️ Faiz Oranı Swap'ı Nasıl Çalışır?
Bir IRS'nin işleyişini anlamak için aşağıdaki adımları inceleyelim:
- 🗓️ Sözleşme: İki taraf, takas edilecek anapara, sabit faiz oranı, değişken faiz oranı referansı (örneğin, LIBOR veya SOFR) ve ödeme sıklığı (örneğin, üç ayda bir) gibi şartları içeren bir sözleşme yapar.
- 🔄 Ödeme Takası: Belirli aralıklarla, taraflar faiz ödemelerini takas eder. Bir taraf sabit faiz öderken, diğer taraf değişken faiz öder.
- 📊 Netleştirme: Genellikle, taraflar brüt ödemeleri takas etmek yerine, net ödemeyi birbirlerine yaparlar. Bu, işlem maliyetlerini azaltır.
- 🛡️ Anapara: Anapara, sadece faiz hesaplamasında kullanılır ve sözleşme sonunda takas edilmez.
🧮 Faiz Oranı Swap'ı Hesaplama
Faiz oranı swap'ında, her iki tarafın ödemesi gereken faiz miktarı farklı şekillerde hesaplanır.
- fixed_rate = 0.05 $ (Sabit Faiz Oranı)
- principal = 1,000,000 $ (Anapara)
Sabit faiz ödeyen tarafın ödemesi gereken miktar:
$FixedPayment = fixed_rate \times principal = 0.05 \times 1,000,000 = 50,000$
Değişken faiz ödeyen tarafın ödemesi gereken miktar ise, o dönemdeki değişken faiz oranına (örneğin LIBOR) bağlıdır. Diyelim ki LIBOR oranı %4 olsun:
$VariablePayment = variable_rate \times principal = 0.04 \times 1,000,000 = 40,000$
Bu durumda, sabit faiz ödeyen taraf değişken faiz ödeyen tarafa 10,000$ ödeme yapar (50,000$ - 40,000$).
✍️ Faiz Oranı Swap'ı Örneği
ABC Şirketi, 10 milyon dolarlık bir krediye sahiptir ve değişken faiz oranından endişe etmektedir. XYZ Bankası ile 5 yıl vadeli bir faiz oranı swap'ı yaparlar. ABC Şirketi, XYZ Bankası'na yıllık %3 sabit faiz ödeyecek ve karşılığında XYZ Bankası, ABC Şirketi'ne 3 aylık LIBOR + %1 değişken faiz ödeyecektir.
- 🏢 ABC Şirketi: Değişken faiz riskinden korunmak ister.
- 🏦 XYZ Bankası: Sabit faiz geliri elde etmek ister.
- 🗓️ Süre: 5 yıl.
- 💰 Anapara: 10 milyon dolar.
- 📊 ABC'nin Ödemesi: %3 sabit faiz (yılda 300,000$).
- 📈 XYZ'nin Ödemesi: 3 aylık LIBOR + %1 (değişken).
Eğer 3 aylık LIBOR %2 ise, XYZ Bankası ABC Şirketi'ne %3 (LIBOR + %1) üzerinden 300,000$ ödeyecektir. Bu durumda net ödeme sıfır olacaktır. Ancak, LIBOR yükselirse, XYZ Bankası daha fazla ödeme yapacak ve ABC Şirketi faiz artışlarından korunmuş olacaktır.
