? Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiillerin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir. İsim, sıfat veya zarf gibi görevler üstlenirler. Üç ana başlık altında incelenirler: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
? Fiilimsi Türleri ve Kodlamaları (MAYIŞMAK)
? İsim-Fiil (Ad-Eylem)
Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mak" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
- ? -ma: Okuma, yazma, gülme
- ? -ış: Bakış, geliş, gidiş
- ? -mak: Gelmek, gitmek, uyumak
Kodlama: MAYIŞMAK
? Sıfat-Fiil (Ortaç)
Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede sıfat gibi kullanılırlar.
- ? -an: Koşan çocuk, gülen gözler
- ? -ası: Öpülesi eller, görülesi yerler
- ? -mez: Tükenmez kalem, yılmaz savaşçı
- ? -ar: Akar su, döner sandalye
- ? -dik: Bildik konular, tanıdık simalar
- ? -ecek: Gelecek günler, yanacak odun
- ? -miş: Pişmiş yemek, donmuş göl
? Zarf-Fiil (Ulaç)
Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz, -casına" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede zarf gibi kullanılırlar.
- ? -ken: Gülerken, koşarken
- ? -alı: Geleli, gideli
- ? -madan: Gelmeden, gitmeden
- ? -ınca: Gelince, gidince
- ? -ip: Gelip, gidip
- ? -arak: Gülerek, koşarak
- ? -dıkça: Geldikçe, gittikçe
- ? -e… -e: Güle güle, ağlaya ağlaya
- ? -r… -maz: Gelir gelmez, gider gitmez
- ? -casına: Çocukçasına, delicesine
? Önemli Notlar ve Uyarılar
- ? Fiilimsiler, fiiller gibi çekimlenemezler (kip ve kişi eki alamazlar).
- ? "-ma" eki hem isim-fiil hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat edilmelidir. Örnek: "Ders çalışmayı sevmiyorum." (isim-fiil) / "Bana bağırma!" (olumsuzluk eki)
- ? Bazı sıfat-fiil ekleri zamanla kalıplaşarak isimleşebilirler. Örnek: "Dolmuş", "Gelecek"
