? Gelişim Psikolojisine Giriş
Gelişim psikolojisi, döllenmeden başlayarak yaşamın sonuna kadar bireylerde meydana gelen fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal değişimleri inceleyen bilim dalıdır. Bu süreçte kalıtımın ve çevrenin rolü büyüktür. Gelişim, sürekli ve aşamalı bir süreçtir; ancak her bireyin gelişim hızı farklılık gösterebilir.
? Bebeklik Dönemi (0-2 Yaş)
- ? Bilişsel Gelişim: Piaget'in duyusal-motor dönemi bu evrede başlar. Bebekler, duyuları ve motor becerileri aracılığıyla dünyayı keşfederler. Nesne devamlılığı kavramı gelişmeye başlar.
- ? Duygusal Gelişim: Temel duygular (mutluluk, üzüntü, öfke, korku) ortaya çıkar. Bağlanma, bu dönemin en önemli duygusal gelişim süreçlerinden biridir.
- ? Fiziksel Gelişim: Hızla büyüme ve gelişme gözlenir. Emekleme, yürüme gibi temel motor beceriler kazanılır.
? Çocukluk Dönemi (2-12 Yaş)
? Okul Öncesi Dönem (2-6 Yaş)
- ?️ Dil Gelişimi: Kelime dağarcığı hızla genişler, basit cümleler kurulmaya başlanır.
- ? Bilişsel Gelişim: Piaget'in işlem öncesi dönemi yaşanır. Sembolik düşünme ve hayal gücü gelişir. Benmerkezcilik ve animizm gibi özellikler görülür.
- ? Sosyal Gelişim: Akran ilişkileri önem kazanır. Oyun, sosyal öğrenme için önemli bir araçtır.
? Okul Dönemi (6-12 Yaş)
- ? Bilişsel Gelişim: Piaget'in somut işlemler dönemi başlar. Mantıksal düşünme becerileri gelişir. Korunum ilkesi anlaşılır.
- ? Sosyal Gelişim: Okul, sosyal çevrenin genişlemesine katkıda bulunur. Arkadaşlık ilişkileri derinleşir.
- ? Psikososyal Gelişim: Erikson'un "başarıya karşı aşağılık" dönemi yaşanır. Çocuklar, yeteneklerini geliştirme ve başarılı olma çabası içindedirler.
? Ergenlik Dönemi (12-18 Yaş)
- ? Bilişsel Gelişim: Piaget'in soyut işlemler dönemi başlar. Soyut düşünebilme, hipotez kurabilme ve problem çözme becerileri gelişir.
- ? Kimlik Gelişimi: Erikson'un "kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası" dönemi yaşanır. Birey, kim olduğunu ve hayattaki rolünü sorgular.
- ? Sosyal Gelişim: Akran gruplarının etkisi artar. Romantik ilişkiler önem kazanır.
- ? Fiziksel Gelişim: Hızlı fiziksel değişimler yaşanır. Ergenlik sivilceleri, ses değişimi gibi durumlar görülebilir.
? Yetişkinlik Dönemi (18-65 Yaş)
? Genç Yetişkinlik (18-30 Yaş)
- ? Psikososyal Gelişim: Erikson'un "yakınlığa karşı yalıtılmışlık" dönemi yaşanır. Birey, yakın ilişkiler kurma ve paylaşma ihtiyacı duyar.
- ? Kariyer Gelişimi: Eğitim ve kariyer hedefleri belirlenir. İş hayatına başlanır.
??? Orta Yetişkinlik (30-65 Yaş)
- ? Psikososyal Gelişim: Erikson'un "üretkenliğe karşı durgunluk" dönemi yaşanır. Birey, topluma katkıda bulunma ve yeni nesillere yol gösterme isteği duyar.
- ? Aile ve Kariyer: Aile kurma, çocuk yetiştirme ve kariyerde ilerleme gibi sorumluluklar artar.
? Yaşlılık Dönemi (65+ Yaş)
- ? Psikososyal Gelişim: Erikson'un "benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk" dönemi yaşanır. Birey, geçmiş yaşamını değerlendirir ve anlamlandırmaya çalışır.
- ⚕️ Fiziksel ve Bilişsel Değişimler: Fiziksel güç azalır, kronik hastalıklar görülebilir. Bilişsel yeteneklerde gerileme yaşanabilir.
- ? Sosyal İlişkiler: Emeklilik, sosyal çevrenin daralmasına neden olabilir. Aile ve arkadaşlık ilişkileri önem kazanır.
