Nafaka yükümlülüğü, boşanma davalarıyla sınırlı olmayıp, bazı durumlarda hısımlar arasında da söz konusu olabilir. Hısımlık ilişkisi, kan bağı veya evlilik yoluyla kurulan bağları ifade eder. Bu bağlar, kişilerin birbirlerine karşı bazı hukuki sorumluluklar taşımasına neden olabilir. Bu sorumluluklardan biri de nafaka yükümlülüğüdür.
Türk Medeni Kanunu'na göre, aşağıdaki hısımlık ilişkileri nafaka yükümlülüğü doğurabilir:
Bu hısımlık, anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuk, torun gibi doğrudan kan bağı olan kişileri kapsar. Altsoy, bir kişinin soyundan gelenlerdir (çocukları, torunları vb.). Üstsoy ise bir kişinin kendisinden önceki soylarını ifade eder (anne-babası, büyükanne-büyükbabası vb.). Bu kişiler, birbirlerine karşı nafaka yükümlülüğü taşıyabilirler. Örneğin, maddi durumu kötü olan bir büyükanne, torunundan nafaka talep edebilir.
Kardeşler de birbirlerine karşı nafaka yükümlüsü olabilirler. Ancak bu durum, kardeşin yardıma muhtaç durumda olması ve diğer kardeşin de maddi durumunun iyi olması şartına bağlıdır. Örneğin, çalışamayacak durumda olan bir kardeş, diğer kardeşinden nafaka talep edebilir.
Hısımlık ilişkisi olsa dahi, nafaka talebinde bulunabilmek için bazı şartların sağlanması gerekmektedir:
Nafaka talep eden kişinin, geçimini sağlayamayacak durumda olması, yani yardıma muhtaç olması gerekir. Bu, kişinin herhangi bir gelirinin olmaması veya gelirinin yetersiz olması anlamına gelir.
Nafaka ödeyecek olan kişinin, nafaka ödeyebilecek maddi güce sahip olması gerekir. Bu, kişinin kendi geçimini sağladıktan sonra, nafaka ödeyebilecek durumda olması anlamına gelir.
Nafaka talep eden kişinin, bu talebinde haklı ve iyi niyetli olması gerekir. Örneğin, kendi kusuruyla bu duruma düşmemiş olması önemlidir.
Nafaka miktarı belirlenirken, nafaka talep eden kişinin ihtiyaçları ve nafaka ödeyecek olan kişinin maddi durumu dikkate alınır. Mahkeme, her iki tarafın da gelir ve giderlerini, yaşam standartlarını ve diğer ilgili faktörleri değerlendirerek adil bir nafaka miktarı belirlemeye çalışır.
Nafaka davası, nafaka talep eden kişinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesi'nde açılır. Dava dilekçesinde, nafaka talebinin gerekçeleri, tarafların maddi durumları ve diğer ilgili bilgiler belirtilir. Mahkeme, delilleri değerlendirdikten sonra bir karar verir.
