📚 Kanun Çeşitleri Nelerdir? Hukuki Düzenlemelere Bir Bakış
Hukuk sistemi, karmaşık ve çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu yapıyı anlamak için, farklı kanun türlerini ve aralarındaki ilişkileri bilmek önemlidir. İşte hukuki düzenlemelere genel bir bakış:
- 🏛️ Anayasa: Bir devletin temel yapısını, yönetim biçimini, temel hak ve özgürlükleri düzenleyen en üstün hukuk normudur. Tüm kanunlar Anayasa'ya uygun olmak zorundadır.
- 📜 Kanunlar (Yasalar): Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından çıkarılan, genel, soyut ve sürekli nitelikteki hukuk kurallarıdır.
- ⚖️ Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK): Sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan ve kanun gücünde olan hukuk kurallarıdır. TBMM tarafından sonradan onaylanması gerekir.
- 📄 Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan, kanunların uygulanmasını sağlamak veya kanunlarda öngörülen konularda düzenlemeler yapmak amacıyla çıkarılan hukuk kurallarıdır.
- 🏢 Yönetmelikler: Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları tarafından çıkarılan, kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılan hukuk kurallarıdır.
- 🤝 Uluslararası Anlaşmalar: Devletlerarası yapılan ve TBMM tarafından onaylandıktan sonra iç hukukumuzun bir parçası haline gelen anlaşmalardır.
- 📜 Tüzükler: (Artık yürürlükte değil) Kanunların uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere Danıştay'ın incelemesinden geçirilerek Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yazılı hukuk kurallarıydı. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile kaldırılmıştır.
🔍 Kanunlar Arasındaki Hiyerarşi
Hukuk sisteminde kanunlar arasında bir hiyerarşi bulunmaktadır. Bu hiyerarşi, bir kanunun diğerine göre daha üstün olduğunu ve çatışma halinde üstün olan kanunun uygulanacağını gösterir.
Hiyerarşi şu şekildedir:
- 👑 Anayasa
- 📜 Kanunlar (Yasalar) ve Milletlerarası Anlaşmalar (Usulüne göre yürürlüğe konulmuş)
- 📄 Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
- 🏢 Yönetmelikler
🧩 Kanunların Kapsamına Göre Çeşitleri
Kanunlar, düzenledikleri konulara göre farklı türlere ayrılabilir:
- 🧑⚖️ Ceza Kanunu: Suçları ve bu suçlara verilecek cezaları düzenler.
- 💼 Medeni Kanun: Kişiler arasındaki ilişkileri (evlenme, boşanma, miras vb.) düzenler.
- 💰 Ticaret Kanunu: Ticari faaliyetleri ve şirketleri düzenler.
- 🏢 İdare Hukuku: Devletin idari faaliyetlerini ve kamu kurumlarının işleyişini düzenler.
- ⚖️ Usul Hukuku: Mahkemelerde yargılama süreçlerini düzenler (Ceza Muhakemesi Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu gibi).
