avatar
✔️ Cevaplandı • Doğrulandı

Örtülü özne nedir

Örtülü özneyi anlamakta zorlanıyorum. Cümlede açıkça yazılmayan ama yüklemden anladığımız gizli özneyi nasıl bulacağım? Özellikle emir cümlelerinde karşıma çıkıyor ve kafam karışıyor.
WhatsApp'ta Paylaş
1 CEVAPLARI GÖR
✔️ Doğrulandı
0 kişi beğendi.
avatar
akilinpesinde
2170 puan • 17 soru • 248 cevap

🔍 Örtülü Özne Nedir?

Dil bilgisinde önemli bir kavram olan örtülü özne, cümlede açıkça yazılıp söylenmeyen ancak fiilden veya bağlamdan çıkarılabilen gizli öznedir. Genellikle edilgen çatılı fiillerle kurulan cümlelerde karşımıza çıkar ve "işi yapan" varlık cümlede görünmez, dolaylı olarak anlaşılır.

🎯 Örtülü Öznenin Özellikleri

  • 📌 Açıkça yazılmaz, ancak fiilin anlamından veya cümlenin bağlamından çıkarılır.
  • 📌 Edilgen çatılı fiillerle kullanılır (-l, -n ekleri alan fiiller).
  • 📌 Cümlede "tarafından" ifadesiyle belirtilebilir, ancak genellikle bu ifade de kullanılmaz.
  • 📌 Yüklem her zaman 3. tekil kişi (o) olarak çekimlenir.

💡 Örtülü Özne Örnekleri

🏷️ Örnek 1:

"Kapı hızla çalındı."
Bu cümlede kapı nesne konumundadır. Özne ise "birisi" (kapıyı çalan kişi) anlamında örtülüdür. Cümlenin aktif hali: "Birisi kapıyı hızla çaldı." şeklindedir.

🏷️ Örnek 2:

"Bütün pencereler boyandı."
Örtülü özne: "boyayan kişi/işçiler". Aktif hali: "İşçiler bütün pencereleri boyadı."

🏷️ Örnek 3:

"Sınav sonuçları açıklandı."
Örtülü özne: "açıklayan kurum/öğretmen". Aktif hali: "Öğretmen sınav sonuçlarını açıkladı."

🎭 Örtülü Özne ile Gerçek Öznenin Karşılaştırması

  • Gerçek Özne: "Müdür yeni kararları açıkladı." (Müdür = açık özne)
  • Örtülü Özne: "Yeni kararlar açıklandı." (Açıklayan kişi gizli/örtülü)

⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • ❌ Örtülü özne ile sözde özne karıştırılmamalıdır.
  • ❌ Edilgen fiillerin olduğu her cümlede örtülü özne olmayabilir.
  • ❌ Örtülü özneyi bulmak için "Kim tarafından?" sorusu sorulabilir.

Örtülü özne, Türkçe'de anlatım çeşitliliği sağlayan ve vurguyu değiştiren önemli bir dil bilgisi ögesidir. Doğru kullanıldığında anlatımı daha etkili hale getirir.

Yorumlar