Şiirler, sadece duygularımızı anlatmakla kalmaz, aynı zamanda belirli bir düzen ve güzellikle yazılırlar. Bu düzen ve güzelliği sağlayan şeylere şiirin şekil özellikleri diyoruz. Hadi, bu özelliklere yakından bakalım!
Şiirdeki her bir satıra dize veya mısra denir. Tıpkı bir şarkının sözleri gibi, dizeler de şiirin yapı taşlarıdır.
Bir araya gelmiş dizeler topluluğuna kıta denir. Kıtalar, şiirin bölümlerini oluşturur. Her kıta, genellikle bir düşünceyi veya duyguyu ifade eder.
Şiirdeki hecelerin belirli bir düzene göre sıralanmasına ölçü denir. Ölçü, şiire bir ritim ve ahenk katar. İki temel ölçü vardır:
Dizelerin sonlarındaki ses benzerliğine uyak (kafiye) denir. Uyaklar, şiire müzikal bir hava katar ve akılda kalmasını kolaylaştırır.
Dize sonlarında, aynı anlam ve görevdeki kelime veya eklerin tekrarına redif denir. Redifler, uyaklarla birlikte şiirin ahengini güçlendirir.
Örnek:
Gül ağacı gül veriyor,
Bülbül dalda gül diyor.
Bu örnekte "gül" kelimesi rediftir.
Bazı şiirlerde, belirli dizeler veya dize grupları aynen tekrar eder. Bu tekrarlara dize sonu yinelemesi (nakarat) denir. Nakaratlar, şiirin ana fikrini vurgular ve akılda kalıcılığını artırır.
