Tariz, sözün görünürdeki anlamının tam tersini kastederek yapılan bir söz sanatıdır. Amacı, alay etmek, iğnelemek veya eleştirmek olabilir. Tarizde, söylenen sözün ardında gizli bir anlam yatar ve bu anlam genellikle bağlamdan veya tonlamadan anlaşılır.
Tarizin temel amacı, doğrudan eleştiri yapmak yerine, dolaylı yoldan bir düşünceyi veya durumu eleştirmektir. Bu sayede, daha etkili ve akılda kalıcı bir mesaj verilebilir. Tariz, aynı zamanda mizah unsuru da taşıyabilir ve dinleyiciyi veya okuyucuyu güldürerek düşündürmeyi hedefler.
Tariz ve ironi sıkça karıştırılan iki kavramdır. İroni, genel olarak bir durumun veya olayın beklenenin tam tersi olmasıdır. Tariz ise, sözün anlamı ile kastedilenin farklı olmasıdır. Yani, her tariz bir ironi örneği olabilirken, her ironi tariz değildir.
Örneğin, yağmurlu bir günde "Ne güzel hava!" demek ironidir. Ancak, birine sürekli hata yapmasına rağmen "Maşallah, ne kadar da başarılısın!" demek tarizdir.
Tariz, edebi eserlerde sıklıkla kullanılan bir söz sanatıdır. Özellikle hiciv türündeki eserlerde, toplumun aksayan yönlerini eleştirmek için tarizden yararlanılır. Tariz, yazarın düşüncelerini daha etkili bir şekilde ifade etmesini ve okuyucunun dikkatini çekmesini sağlar.
Sonuç olarak, tariz, etkili bir iletişim aracı olmasının yanı sıra, edebi eserlere zenginlik katan bir söz sanatıdır. Ancak, doğru kullanıldığında amacına ulaşır ve olumlu sonuçlar doğurur.