TUS İSG Ders Notları: Özet ve Hatırlanması Gerekenler

Question

TUS İSG ders notları çok kapsamlı, özet ve hatırlanması gereken önemli noktaları bulmakta zorlanıyorum. Sınavda çıkabilecek kilit bilgileri öğrenmek istiyorum.

Answer 1

⛑️ TUS İSG'ye Giriş: Temel Kavramlar

• ☢️ İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG): Çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumayı amaçlayan, sistemli ve önleyici yaklaşımlardır.
• ⚠️ Tehlike: Çalışma ortamında bulunan ve zarar verme potansiyeli olan her şeydir. Örneğin, kaygan zemin, yüksek gerilim hattı.
• 🚧 Risk: Tehlikeden kaynaklanan zarar olasılığı ve bu zararın şiddetinin birleşimidir. Risk, tehlikenin gerçekleşme ihtimali ile ortaya çıkacak sonucun ağırlığıdır.
• 🎯 Kaza: Önceden planlanmamış, beklenmedik bir olay sonucu yaralanma, ölüm veya maddi hasara neden olan durumdur.
• 🛡️ Ramak Kala Olay: Kaza potansiyeli taşıyan, ancak herhangi bir yaralanma veya hasara neden olmayan olaydır. Bildirilmesi önemlidir.

📊 Risk Değerlendirmesi: Adımlar ve Yöntemler

• 🔍 Risk Değerlendirmesi: İşyerinde var olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve önleme tedbirlerinin alınması sürecidir.
• 📝 Adımlar:
  • 1️⃣ Tehlikelerin belirlenmesi
  • 2️⃣ Risklerin değerlendirilmesi (olasılık x şiddet)
  • 3️⃣ Önleme tedbirlerinin belirlenmesi
  • 4️⃣ Uygulama ve izleme
  • 5️⃣ Gözden geçirme ve güncelleme
• 🧰 Yöntemler:
  • 🛠️ Kontrol Listeleri: Önceden hazırlanmış kontrol listeleri kullanılarak tehlikelerin belirlenmesi.
  • ⚙️ What-If Analizi: "Ne Olursa" senaryoları üzerinden potansiyel tehlikelerin değerlendirilmesi.
  • 🔩 HAZOP (Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi): Karmaşık sistemlerdeki tehlikelerin sistematik olarak incelenmesi.
  • 🧪 FMEA (Hata Türleri ve Etkileri Analizi): Sistemdeki potansiyel hataların ve etkilerinin analiz edilmesi.

⚖️ İSG Mevzuatı: Temel Kanunlar ve Yönetmelikler

• 📜 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Türkiye'deki İSG mevzuatının temelini oluşturur. İşveren ve çalışanların sorumluluklarını tanımlar.
• 📑 İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: Risk değerlendirmesi süreçlerini ve yöntemlerini düzenler.
• 👷 İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik: İş güvenliği uzmanlarının niteliklerini, görevlerini ve eğitimlerini belirler.
• 🩺 İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik: İşyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin görevlerini ve eğitimlerini düzenler.
• 🧤 Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) Kullanımı Hakkında Yönetmelik: KKD'lerin seçimi, kullanımı ve bakımı ile ilgili esasları belirler.

☢️ Fiziksel Risk Etmenleri: Gürültü, Titreşim, Radyasyon

🔕 Gürültü

• 👂 Tanım: İstenmeyen ve rahatsız edici seslerdir.
• ⚠️ Etkileri: İşitme kaybı, stres, uyku bozuklukları, dikkat dağınıklığı.
• 📏 Maruziyet Sınır Değerleri:
  • 87 dB(A) (En yüksek maruziyet etkin değeri)
  • 85 dB(A) (En yüksek maruziyet değeri)
  • 80 dB(A) (En düşük maruziyet etkin değeri)
• 🛡️ Önlemler: Gürültü kaynağında azaltma, yalıtım, KKD kullanımı (kulaklık, tıkaç).

🦿 Titreşim

• ⚙️ Tanım: Mekanik bir sistemde meydana gelen salınımlardır.
• 🖐️ El-Kol Titreşimi: El aletleri kullanımı sonucu ortaya çıkar. Beyaz parmak hastalığına (Raynaud sendromu) neden olabilir.
• 🚶 Bütün Vücut Titreşimi: Araç kullanımı, iş makineleri kullanımı sonucu ortaya çıkar. Bel ağrısı, omurga sorunlarına neden olabilir.
• 📏 Maruziyet Sınır Değerleri: Yönetmeliklerde belirtilen değerlere dikkat edilmelidir.
• 🛡️ Önlemler: Titreşimi azaltan aletler kullanmak, titreşim emici eldivenler kullanmak, çalışma sürelerini kısaltmak.

☢️ Radyasyon

• ☀️ İyonlaştırıcı Radyasyon: X ışınları, gama ışınları, alfa ve beta parçacıkları. DNA hasarına ve kansere neden olabilir.
• 🔆 İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyon: Ultraviyole (UV), kızılötesi (IR), radyo frekans (RF), mikrodalga. Cilt yanıkları, göz hasarlarına neden olabilir.
• 🛡️ Önlemler: Radyasyondan korunma ekipmanları kullanmak, maruziyet sürelerini kısaltmak, kaynakla arasına bariyer koymak.

🧪 Kimyasal Risk Etmenleri: Toksik Maddeler, Gazlar, Buharlar

• ☠️ Toksik Maddeler: Vücuda girdiğinde zararlı etkilere neden olan maddelerdir.
• 💨 Gazlar: Normal sıcaklık ve basınçta gaz halinde bulunan maddelerdir. Boğucu, zehirli veya yanıcı olabilirler.
• 💧 Buharlar: Normal sıcaklık ve basınçta sıvı veya katı halde bulunan maddelerin gaz haline geçmiş şeklidir.
• 🏷️ SDS (Safety Data Sheet): Güvenlik Bilgi Formu. Kimyasal maddelerin tehlikeleri, güvenli kullanım bilgileri, ilk yardım önlemleri gibi bilgileri içerir.
• 😷 Önlemler: Havalandırma, KKD kullanımı (maske, eldiven, gözlük), güvenli depolama.

🔥 Biyolojik Risk Etmenleri: Virüsler, Bakteriler, Mantarlar

• 🦠 Virüsler: Canlı hücrelere girerek çoğalan ve hastalıklara neden olan mikroorganizmalardır.
• 🧫 Bakteriler: Tek hücreli mikroorganizmalardır. Bazıları faydalı, bazıları zararlıdır.
• 🍄 Mantarlar: Organik maddeleri parçalayarak beslenen mikroorganizmalardır. Bazıları alerjik reaksiyonlara veya enfeksiyonlara neden olabilir.
• 💉 Biyolojik Risk Grupları: Patojenlerin risk düzeylerine göre sınıflandırılmasıdır.
• 🛡️ Önlemler: Hijyen kurallarına uymak, KKD kullanımı (eldiven, maske), aşılama, sterilizasyon.

🚹 Ergonomi: Çalışma Ortamının İyileştirilmesi

• 📐 Tanım: Çalışma ortamının, ekipmanların ve iş süreçlerinin insan vücuduna uygun hale getirilmesidir.
• 💻 Amaç: Kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını (KİSR) önlemek, verimliliği artırmak, iş memnuniyetini sağlamak.
• 🪑 Önlemler:
  • 📏 Uygun çalışma yüksekliği
  • 💺 Ayarlanabilir sandalye
  • ⌨️ Ergonomik klavye ve fare
  • 🖥️ Doğru ekran pozisyonu
  • 🤸 Düzenli molalar ve egzersizler