🌍 TYT Coğrafya: Sivil Toplum Kuruluşları (STK'lar)
Sivil Toplum Kuruluşları (STK'lar), devletten ve siyasi partilerden bağımsız olarak, toplumun ihtiyaçlarını karşılamak, sorunlara çözüm üretmek ve kamu yararını gözetmek amacıyla kurulan gönüllü kuruluşlardır. TYT Coğrafya sınavında STK'lar ile ilgili sorular genellikle bu kuruluşların amaçları, faaliyet alanları ve coğrafi konularla ilişkisi üzerine yoğunlaşır.
🎯 STK'ların Amaçları ve İşlevleri
- 🧑🤝🧑 Toplumsal İhtiyaçları Karşılama: STK'lar, eğitim, sağlık, çevre, insan hakları gibi çeşitli alanlarda toplumun ihtiyaç duyduğu hizmetleri sunar.
- 📢 Savunuculuk ve Farkındalık Yaratma: STK'lar, belirli konularda kamuoyunu bilinçlendirmek, politika değişiklikleri için lobi faaliyetleri yürütmek ve dezavantajlı grupların haklarını savunmak gibi önemli roller üstlenir.
- 🤝 Gönüllülük Esası: STK'lar genellikle gönüllülerin katılımıyla faaliyet gösterir ve toplumun aktif katılımını teşvik eder.
- 🔎 Araştırma ve Geliştirme: Bazı STK'lar, belirli konularda araştırmalar yaparak bilgi üretir ve çözüm önerileri geliştirir.
📍 STK'ların Coğrafya ile İlişkisi
STK'ların faaliyet alanları coğrafi konularla yakından ilişkilidir. İşte bazı örnekler:
- 🌳 Çevre Koruma STK'ları: Doğal kaynakların korunması, ormanların korunması, su kaynaklarının yönetimi, iklim değişikliği ile mücadele gibi konularda faaliyet gösterirler. Örneğin, TEMA Vakfı Türkiye'de erozyonla mücadele ve doğal varlıkların korunması için çalışır.
- ⚠️ Afet Yönetimi STK'ları: Deprem, sel, yangın gibi doğal afetlerde arama kurtarma, yardım dağıtımı ve rehabilitasyon gibi faaliyetlerde bulunurlar. Örneğin, AKUT Arama Kurtarma Derneği, doğal afetlerde hayat kurtarmak için eğitimli gönüllülerden oluşur.
- 💧 Su ve Sanitasyon STK'ları: Temiz suya erişim, hijyen koşullarının iyileştirilmesi ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi gibi konularda projeler yürütürler.
- 🧑🌾 Kırsal Kalkınma STK'ları: Kırsal bölgelerde yaşayan insanların yaşam koşullarını iyileştirmek, tarımsal üretimi desteklemek ve yerel ekonomileri güçlendirmek amacıyla çalışırlar.
✍️ TYT Coğrafya Sınavı İçin Püf Noktaları
*
STK'ların Amaçlarını ve Faaliyet Alanlarını Bilin: STK'ların hangi konularda çalıştığını ve hangi amaçlara hizmet ettiğini anlamak önemlidir.
*
Coğrafi Kavramlarla İlişkilendirin: STK'ların faaliyetlerini coğrafi kavramlarla (iklim, doğal kaynaklar, nüfus, yerleşme vb.) ilişkilendirmeye çalışın.
*
Örnek STK'ları Tanıyın: Türkiye'de ve dünyada bilinen bazı STK'ların isimlerini ve faaliyetlerini öğrenmek faydalı olabilir.
*
Güncel Olayları Takip Edin: STK'ların güncel projeleri ve çalışmaları hakkında bilgi sahibi olmak, sınavda çıkabilecek soruları daha kolay yanıtlamanıza yardımcı olabilir.
📌 Örnek Sorular ve Çözümleri
Soru 1: Aşağıdakilerden hangisi çevre sorunlarına çözüm üretmek amacıyla kurulmuş bir sivil toplum kuruluşudur?
a) AKUT
b) LÖSEV
c) TEMA
d) UNICEF
e) Yeşilay
Cevap: c) TEMA (Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı)
Soru 2: Bir sivil toplum kuruluşu, kuraklık riski taşıyan bölgelerde su kaynaklarının verimli kullanılması ve su tasarrufu konusunda bilinçlendirme çalışmaları yapmaktadır. Bu STK'nın faaliyet alanı aşağıdaki coğrafi kavramlardan hangisiyle daha çok ilişkilidir?
a) İklim
b) Yer şekilleri
c) Nüfus
d) Bitki örtüsü
e) Sanayi
Cevap: a) İklim (Kuraklık, iklimle ilgili bir olaydır ve su kaynakları da iklim koşullarından etkilenir.)
