3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dilek kipi kullanılmıştır?
A) Öğrenciler bahçede top oynuyor.
B) Annem yemekleri çok güzel pişirir.
C) Akşam bize gelsene.
D) Dün maçı televizyondan izledik.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, cümlelerde kullanılan fiil kiplerini inceleyerek "dilek kipi" içeren cümleyi bulacağız. Öncelikle dilek kiplerinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Dilek kipleri, bir isteği, dileği, şartı, gerekliliği veya emri bildiren kiplerdir. Zaman anlamı taşımazlar. Türkçede başlıca dilek kipleri şunlardır: İstek kipi (-a/-e), Şart kipi (-sa/-se), Gereklilik kipi (-malı/-meli), Emir kipi (eki yoktur, şahıs ekleriyle çekimlenir).
- Haber kipleri ise bir eylemin ne zaman yapıldığını (geçmiş, şimdiki, gelecek, geniş zaman) bildiren kiplerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğrenciler bahçede top oynuyor.
- Bu cümlede fiil "oynuyor"dur.
- "-yor" eki, şimdiki zaman kipidir. Şimdiki zaman kipi, bir haber kipidir.
- Dolayısıyla bu cümlede dilek kipi kullanılmamıştır.
- B) Annem yemekleri çok güzel pişirir.
- Bu cümlede fiil "pişirir"dir.
- "-ir" eki, geniş zaman kipidir. Geniş zaman kipi, bir haber kipidir.
- Dolayısıyla bu cümlede dilek kipi kullanılmamıştır.
- C) Akşam bize gelsene.
- Bu cümlede fiil "gelsene"dir.
- "Gelsene" fiili, bir isteği, dileği veya nazik bir emri/daveti ifade eder. "-sene" eki, fiile rica, istek veya davet anlamı katar.
- Bu tür fiiller, bir eylemin gerçekleşmesini arzu ettiğimizi gösterdiği için "dilek kipleri" grubuna girer. Özellikle emir kipinin yumuşatılmış, rica anlamı taşıyan bir şekli olarak kabul edilir.
- Dolayısıyla bu cümlede dilek kipi kullanılmıştır.
- D) Dün maçı televizyondan izledik.
- Bu cümlede fiil "izledik"tir.
- "-di" eki, görülen geçmiş zaman kipidir. Görülen geçmiş zaman kipi, bir haber kipidir.
- Dolayısıyla bu cümlede dilek kipi kullanılmamıştır.
İncelemelerimiz sonucunda, dilek kipi kullanılan cümlenin C seçeneğinde olduğunu gördük. "Gelsene" ifadesi bir davet, bir istek bildirdiği için dilek kipi grubuna girer.
Cevap C seçeneğidir.
