"Ancak" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat görevinde kullanılmıştır?
A) Çok çalıştı, ancak başaramadı.
B) Bu soruyu ancak sen çözebilirsin.
C) Geldi, ancak hemen gitti.
D) Konuştu, ancak dinleyen olmadı.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda "ancak" sözcüğünün hangi cümlede edat görevinde kullanıldığını bulacağız. "Ancak" sözcüğü Türkçede hem bağlaç hem de edat olarak kullanılabilen çok yönlü bir kelimedir. Bu ayrımı yapabilmek için cümlenin anlamına ve "ancak" yerine hangi kelimelerin gelebileceğine dikkat etmeliyiz.
İşte size ipucu:
- Eğer "ancak" kelimesi cümlede "fakat", "ama", "lakin" anlamında kullanılıyorsa, iki cümleyi veya cümleciği birbirine bağlıyorsa bağlaç görevindedir.
- Eğer "ancak" kelimesi cümlede "sadece", "yalnızca", "en fazla" anlamında kullanılıyorsa, bir şeyi sınırlıyor veya miktar belirtiyorsa edat görevindedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çok çalıştı, ancak başaramadı.
- Buradaki "ancak" kelimesi yerine "fakat" veya "ama" kelimelerini getirebiliriz: "Çok çalıştı, fakat başaramadı."
- İki ayrı durumu (çok çalışma ve başaramama) birbirine bağladığı için bu cümlede "ancak" bağlaç görevindedir.
- B) Bu soruyu ancak sen çözebilirsin.
- Buradaki "ancak" kelimesi yerine "sadece" veya "yalnızca" kelimelerini getirebiliriz: "Bu soruyu sadece sen çözebilirsin." veya "Bu soruyu yalnızca sen çözebilirsin."
- Cümleye "sınırlama" anlamı kattığı ve bir ismi (sen) nitelediği için bu cümlede "ancak" edat görevindedir.
- C) Geldi, ancak hemen gitti.
- Buradaki "ancak" kelimesi yerine "fakat" veya "ama" kelimelerini getirebiliriz: "Geldi, fakat hemen gitti."
- İki ayrı durumu (gelme ve hemen gitme) birbirine bağladığı için bu cümlede "ancak" bağlaç görevindedir.
- D) Konuştu, ancak dinleyen olmadı.
- Buradaki "ancak" kelimesi yerine "fakat" veya "ama" kelimelerini getirebiliriz: "Konuştu, fakat dinleyen olmadı."
- İki ayrı durumu (konuşma ve dinleyen olmaması) birbirine bağladığı için bu cümlede "ancak" bağlaç görevindedir.
Gördüğünüz gibi, sadece B seçeneğinde "ancak" kelimesi "sadece" anlamında kullanılarak edat görevini üstlenmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
