Isı sığası 150 cal/°C olan bir kalorimetre kabında 20°C'de 100 g su bulunmaktadır. Kaba 80°C'de 50 g su eklendiğinde denge sıcaklığı kaç °C olur?
A) 30°CMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, farklı sıcaklıklardaki suların ve bir kalorimetrenin ısı alışverişi yaparak dengeye ulaşmasını inceleyeceğiz. Temel prensibimiz, verilen ısının, alınan ısıya eşit olmasıdır.
Şimdi adım adım çözümümüze geçelim:
Sıcak olan madde (eklenen su) ısı verirken, soğuk olan maddeler (başlangıçtaki su ve kalorimetre) ısı alacaktır. Denge sıcaklığı, başlangıçtaki soğuk suyun sıcaklığından yüksek, sıcak suyun sıcaklığından düşük olacaktır. Yani $20 \text{ °C} < T_{denge} < 80 \text{ °C}$.
Formülümüz:
$Q_{verilen} = Q_{alınan}$
$Q_{eklenen\_su} = Q_{başlangıçtaki\_su} + Q_{kalorimetre}$
Isı miktarı formülü $Q = m \cdot c \cdot \Delta T$ veya kalorimetre için $Q = C \cdot \Delta T$'dir.
Eklenen suyun sıcaklığı $80 \text{ °C}$'den $T_{denge}$'ye düşer. Bu yüzden $\Delta T = (80 - T_{denge})$.
$Q_{eklenen\_su} = m_2 \cdot c_{su} \cdot (T_2 - T_{denge})$
$Q_{eklenen\_su} = 50 \text{ g} \cdot 1 \text{ cal/g°C} \cdot (80 - T_{denge}) \text{ °C}$
$Q_{eklenen\_su} = 50 \cdot (80 - T_{denge})$
Başlangıçtaki suyun sıcaklığı $20 \text{ °C}$'den $T_{denge}$'ye yükselir. Bu yüzden $\Delta T = (T_{denge} - 20)$.
$Q_{başlangıçtaki\_su} = m_1 \cdot c_{su} \cdot (T_{denge} - T_1)$
$Q_{başlangıçtaki\_su} = 100 \text{ g} \cdot 1 \text{ cal/g°C} \cdot (T_{denge} - 20) \text{ °C}$
$Q_{başlangıçtaki\_su} = 100 \cdot (T_{denge} - 20)$
Kalorimetre de başlangıçtaki suyla aynı sıcaklıkta ($20 \text{ °C}$) olduğu için, onun da sıcaklığı $T_{denge}$'ye yükselir. Bu yüzden $\Delta T = (T_{denge} - 20)$.
$Q_{kalorimetre} = C_{kalorimetre} \cdot (T_{denge} - T_1)$
$Q_{kalorimetre} = 150 \text{ cal/°C} \cdot (T_{denge} - 20) \text{ °C}$
$Q_{kalorimetre} = 150 \cdot (T_{denge} - 20)$
Şimdi tüm bu ifadeleri $Q_{verilen} = Q_{alınan}$ denkleminde yerine yazalım:
$50 \cdot (80 - T_{denge}) = 100 \cdot (T_{denge} - 20) + 150 \cdot (T_{denge} - 20)$
Denklemi basitleştirelim:
$4000 - 50 T_{denge} = (100 + 150) \cdot (T_{denge} - 20)$
$4000 - 50 T_{denge} = 250 \cdot (T_{denge} - 20)$
$4000 - 50 T_{denge} = 250 T_{denge} - 5000$
Şimdi $T_{denge}$ terimlerini bir tarafa, sabit sayıları diğer tarafa toplayalım:
$4000 + 5000 = 250 T_{denge} + 50 T_{denge}$
$9000 = 300 T_{denge}$
Her iki tarafı $300$'e bölelim:
$T_{denge} = \frac{9000}{300}$
$T_{denge} = 30 \text{ °C}$
Bulduğumuz denge sıcaklığı $30 \text{ °C}$'dir. Bu değer, $20 \text{ °C}$ ile $80 \text{ °C}$ arasında olduğu için mantıklıdır.
Cevap A seçeneğidir.