3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaya getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır?
A) Bu kitap ODTÜ'de basılmış.
B) Yarın saat 15.00'te toplantı var.
C) Bütün belgeler PDF'lerde saklanıyor.
D) MEB'in yeni müfredatı açıklandı.
Soru Analizi:
Soru, kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gereken durumu bulmamızı istiyor. Türkçede bu konuda belirli kurallar bulunmaktadır.
Temel Kural: Kurum, kuruluş, özel ad kısaltmalarına gelen ekler genellikle kesme işaretiyle ayrılır (örneğin, ODTÜ'de, MEB'in).
İstisna Kural: Ölçü birimlerinin kısaltmalarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (örneğin, "cm'ye" değil, "cmye"; "kg'dan" değil, "kgdan").
Sayılar İçin Kural: Sayılara getirilen ekler genellikle kesme işaretiyle ayrılır (örneğin, 1990'da, 2'nci). Ancak, soru "kısaltma" ifadesine odaklandığı için, ölçü birimi kısaltmaları istisnası burada önem kazanmaktadır.
Seçeneklerin İncelenmesi:
A) Bu kitap ODTÜ'de basılmış.
"ODTÜ", bir kurum adının kısaltmasıdır. Kurum kısaltmalarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Dolayısıyla "ODTÜ'de" yazımı doğrudur. Bu seçenek, kesme işaretinin ayrılmaması gereken durumu karşılamaz.
B) Yarın saat 15.00'te toplantı var.
"15.00" ifadesi, bir zaman dilimini, yani bir ölçüyü belirtir. Türkçede ölçü birimlerinin kısaltmalarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (örneğin, "cm" kısaltmasına gelen "-ye" eki "cmye" şeklinde yazılır, kesme işareti kullanılmaz). Her ne kadar "15.00" doğrudan bir kısaltma olmasa da, bir ölçü biriminin sayısal gösterimi olarak değerlendirildiğinde, bu kuralın uzantısı olarak eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği kabul edilebilir. Bu durumda, "15.00'te" yerine "15.00te" yazılması beklenir. Bu seçenek, kesme işaretinin ayrılmaması gereken durumu işaret etmektedir.
C) Bütün belgeler PDF'lerde saklanıyor.
"PDF", bir dosya formatının kısaltmasıdır. Bu tür kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Dolayısıyla "PDF'lerde" yazımı doğrudur. Bu seçenek, kesme işaretinin ayrılmaması gereken durumu karşılamaz.
D) MEB'in yeni müfredatı açıklandı.
"MEB", bir kurum adının kısaltmasıdır. Kurum kısaltmalarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Dolayısıyla "MEB'in" yazımı doğrudur. Bu seçenek, kesme işaretinin ayrılmaması gereken durumu karşılamaz.
