Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) önemi Test 2

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın uzun vadede Osmanlı Devleti için en tehlikeli maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Savaş tazminatı ödenmesi
B) Rus ticaret gemilerine boğazlardan geçiş hakkı
C) Rusya'nın Ortodoksları himaye hakkı
D) Kırım'ın bağımsız olması

Merhaba sevgili öğrenciler,

Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı Devleti için tarihindeki en ağır antlaşmalardan biridir ve uzun vadede birçok olumsuz sonuca yol açmıştır. Sorumuz, bu antlaşmanın maddeleri arasında Osmanlı Devleti için en tehlikeli olanını bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Savaş tazminatı ödenmesi:

  Savaş tazminatı ödemek, bir devlet için büyük bir ekonomik yüktür. Osmanlı Devleti'nin maliyesini zorlamış, ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Ancak bu durum, zamanla telafi edilebilecek veya farklı ekonomik tedbirlerle hafifletilebilecek bir sorundur. Devletin varlığını doğrudan tehdit eden bir unsur değildir.

• B) Rus ticaret gemilerine boğazlardan geçiş hakkı:

  Bu madde, Rusya'ya sıcak denizlere inme ve Akdeniz ticaretinde daha aktif olma imkanı tanımıştır. Osmanlı Devleti'nin stratejik önemi olan boğazlar üzerindeki kontrolünü bir miktar zayıflatmış, Rusya'ya ekonomik ve stratejik avantaj sağlamıştır. Ancak bu da doğrudan Osmanlı'nın iç yapısını veya egemenliğini hedef alan bir madde değildir.

• D) Kırım'ın bağımsız olması:

  Kırım'ın bağımsız olması ve daha sonra Rusya'ya bağlanması, Osmanlı Devleti için büyük bir toprak kaybı ve Karadeniz'deki stratejik üstünlüğünün sona ermesi anlamına geliyordu. Kırım, hem askeri hem de kültürel açıdan önemli bir bölgeydi. Bu madde çok büyük bir kayıp olmakla birlikte, yine de devletin dışarıdan bir toprak kaybıdır. İç işlerine doğrudan müdahale imkanı yaratmaz.

• C) Rusya'nın Ortodoksları himaye hakkı:

  İşte bu madde, Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Osmanlı Devleti için uzun vadede en tehlikeli ve yıkıcı sonucunu doğurmuştur. Neden mi?

  • Bu madde, Rusya'ya Osmanlı sınırları içinde yaşayan Ortodoks Hristiyanların "koruyucusu" olma hakkını vermiştir.
  • Bu durum, Rusya'ya Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmak için yasal bir zemin sağlamıştır. Rusya, istediği zaman Ortodoks tebaanın haklarını bahane ederek Osmanlı'ya müdahale edebilecek, baskı yapabilecek ve hatta savaş sebebi yaratabilecekti.
  • Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını doğrudan ihlal eden bir maddedir. Bir devletin kendi vatandaşları üzerindeki tam yetkisini başka bir devlete devretmesi anlamına gelir.
  • Özellikle Balkanlar'da yaşayan Ortodoks topluluklar (Sırplar, Bulgarlar, Rumlar vb.) üzerinde Rusya'nın etkisi artmış, bu durum milliyetçilik akımlarının güçlenmesine ve ileride bağımsızlık isyanlarına zemin hazırlamıştır.
  • Bu madde, sonraki yüzyıllarda Rusya'nın Osmanlı Devleti'ne karşı yürüttüğü politikaların ve savaşların temel gerekçelerinden biri haline gelmiştir. Osmanlı'nın "hasta adam" olarak nitelendirilmesinde ve parçalanmasında önemli bir rol oynamıştır.

  Dolayısıyla, diğer maddeler ekonomik kayıplar veya toprak kayıpları anlamına gelirken, Rusya'nın Ortodoksları himaye hakkı, Osmanlı Devleti'nin iç yapısını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü doğrudan tehdit eden, sürekli bir müdahale kapısı açan en tehlikeli maddedir.

Cevap C seçeneğidir.