🎓 Fiilde kişi (Şahıs) ekleri nelerdir Test 2 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, "Fiilde kişi (Şahıs) ekleri nelerdir Test 2" testinde karşılaşacağınız konuları anlamanıza yardımcı olacak temel bilgileri içerir. Fiillerin kim tarafından yapıldığını gösteren bu önemli ekleri birlikte inceleyelim.
📌 Fiilde Kişi (Şahıs) Ekleri Nedir?
Kişi (şahıs) ekleri, bir eylemin (fiilin) kim tarafından ve kaç kişi tarafından yapıldığını gösteren eklerdir. Bu ekler, fiilin sonuna gelerek o fiilin kime ait olduğunu belirtir.
- Eylemi yapanı (kişiyi) belli eder.
- Eylemi yapanın sayısını (tekil mi çoğul mu) gösterir.
- Her fiil çekiminde (zaman ve kip) farklılık gösterebilir ancak temel mantık aynıdır.
- Türkçede 6 farklı kişi eki bulunur: 3 tekil, 3 çoğul.
💡 İpucu: Fiilde kişi eki, fiilin "kim" sorusuna cevap vermesini sağlar. Örneğin, "Geldim." dediğimizde "kim geldi?" sorusunun cevabı "ben"dir ve bunu "-m" eki sağlar.
📝 Kişi Eklerinin Yapısı ve Çekimi
Kişi ekleri, fiilin kök veya gövdesine zaman ve kip eklerinden sonra gelir. Fiile eklenirken ses uyumlarına (büyük ve küçük ünlü uyumu) dikkat edilir.
- 1. Tekil Kişi (Ben): Eylemi yapanın "ben" olduğunu gösterir. Genellikle "-m, -ım, -im, -um, -üm" şeklindedir.
- 2. Tekil Kişi (Sen): Eylemi yapanın "sen" olduğunu gösterir. Genellikle "-n, -sın, -sin, -sun, -sün" şeklindedir.
- 3. Tekil Kişi (O): Eylemi yapanın "o" olduğunu gösterir. Genellikle bir ek almaz veya bazı zamanlarda özel ekleri vardır (örneğin, -r, -di).
- 1. Çoğul Kişi (Biz): Eylemi yapanların "biz" olduğunu gösterir. Genellikle "-k, -ız, -iz, -uz, -üz" şeklindedir.
- 2. Çoğul Kişi (Siz): Eylemi yapanların "siz" olduğunu gösterir. Genellikle "-nız, -niz, -nuz, -nüz, -sınız, -siniz, -sunuz, -sünüz" şeklindedir.
- 3. Çoğul Kişi (Onlar): Eylemi yapanların "onlar" olduğunu gösterir. Genellikle "-lar, -ler" şeklindedir.
⚠️ Dikkat: Kişi ekleri, fiilin çekimlendiği zaman ve kipe göre bazen farklı biçimlerde karşımıza çıkabilir. Örneğin, şimdiki zaman ve geniş zaman ekleri farklıdır.
✨ Örneklerle Kişi Ekleri
Şimdi farklı kişi eklerinin fiillerde nasıl kullanıldığına dair örneklere bakalım:
- 1. Tekil Kişi (Ben):
- Oku-du-m (Ben okudum.)
- Gel-iyor-um (Ben geliyorum.)
- 2. Tekil Kişi (Sen):
- Oku-du-n (Sen okudun.)
- Gel-iyor-sun (Sen geliyorsun.)
- 3. Tekil Kişi (O):
- Oku-du (O okudu.) (Ek almaz.)
- Gel-iyor (O geliyor.) (Ek almaz.)
- 1. Çoğul Kişi (Biz):
- Oku-du-k (Biz okuduk.)
- Gel-iyor-uz (Biz geliyoruz.)
- 2. Çoğul Kişi (Siz):
- Oku-du-nuz (Siz okudunuz.)
- Gel-iyor-sunuz (Siz geliyorsunuz.)
- 3. Çoğul Kişi (Onlar):
- Oku-du-lar (Onlar okudular.)
- Gel-iyor-lar (Onlar geliyorlar.)
💡 İpucu: Fiildeki kişi ekini bulmak için fiili çekimlenmiş haliyle okuyup, eylemi kimin yaptığını düşünmek yeterlidir. Örneğin, "yazacaksınız" fiilinde "-sınız" eki, eylemi "siz"in yapacağını gösterir.
