Bir coğrafyacı, "Bu dağın yüksekliği 3000 metredir ve üzerinde bir göl bulunmaktadır. Ayrıca dağın eteklerinde kurulmuş bir köy ve köy halkının geçimini sağladığı tarım alanları vardır." ifadesini kullanmaktadır.
Bu ifadede aşağıdakilerden hangisi bir beşeri unsur olarak değerlendirilemez?
A) Göl
B) Köy
C) Tarım alanları
D) Köy halkı
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda bizden, verilen ifadede yer alan unsurlardan hangisinin beşeri unsur olarak değerlendirilemeyeceğini bulmamız isteniyor. Öncelikle "beşeri unsur" ve "fiziki unsur" kavramlarını hatırlayalım:
- Fiziki unsurlar: Doğada kendiliğinden var olan, insan etkisi olmadan oluşan veya şekillenen unsurlardır. Dağlar, göller, nehirler, denizler, ovalar, iklim, bitki örtüsü gibi.
- Beşeri unsurlar: İnsanların doğa ile etkileşimi sonucunda ortaya çıkan, insanlar tarafından oluşturulan, değiştirilen veya kullanılan unsurlardır. Köyler, şehirler, yollar, köprüler, tarım alanları, sanayi tesisleri, insanlar ve onların faaliyetleri gibi.
Şimdi coğrafyacının ifadesindeki unsurları ve seçenekleri bu bilgiler ışığında tek tek inceleyelim:
- Göl (A seçeneği): İfadede "üzerinde bir göl bulunmaktadır" deniyor. Göller, doğanın kendi süreçleri sonucunda oluşan su kütleleridir. İnsanlar tarafından oluşturulmazlar (yapay göletler hariç, ancak burada genel bir gölden bahsediliyor). Bu nedenle bir fiziki unsurdur.
- Köy (B seçeneği): İfadede "dağın eteklerinde kurulmuş bir köy" deniyor. Köyler, insanların yerleşim amacıyla kurduğu, inşa ettiği ve içinde yaşadığı yerlerdir. İnsan faaliyeti sonucunda ortaya çıktığı için bir beşeri unsurdur.
- Tarım alanları (C seçeneği): İfadede "köy halkının geçimini sağladığı tarım alanları vardır" deniyor. Tarım alanları, insanların toprağı işleyerek, ekip biçerek ürün elde etmek için kullandığı, yani insan emeği ve faaliyetiyle şekillendirilmiş yerlerdir. Bu nedenle bir beşeri unsurdur.
- Köy halkı (D seçeneği): İfadede "köy halkının geçimini sağladığı..." deniyor. Köy halkı, insanların kendisidir. İnsanlar, beşeri coğrafyanın temelini oluşturur ve tüm beşeri unsurların yaratıcısıdır. Dolayısıyla bir beşeri unsurdur.
Bu durumda, verilen seçenekler arasında beşeri unsur olarak değerlendirilemeyecek olan tek unsur Göl'dür, çünkü göl doğal bir oluşumdur.
Cevap A seçeneğidir.
