4. sınıf sözcükte anlam (Gerçek, Mecaz, Terim) Test 2

9. "Soğuk havada dışarı çıkınca burnum kızardı."
Bu cümlede "soğuk" sözcüğünün anlam özelliği ile aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılan "soğuk" sözcüğünün anlam özelliği aynıdır?

A) Bana soğuk davranmasına çok üzüldüm.
B) Soğuk içecekler yazın daha çok tüketiliyor.
C) Onun soğuk bakışları insanı ürpertiyor.
D) Soğuk bir kış gününde tanışmıştık.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, "soğuk" kelimesinin cümle içindeki kullanımına göre kazandığı anlam özelliğini inceleyeceğiz. Türkçede kelimeler, temel (gerçek) anlamlarının yanı sıra, benzetme veya soyutlama yoluyla farklı (mecaz) anlamlar da kazanabilirler. Şimdi adım adım soruyu çözelim:

• 1. Orijinal Cümledeki "Soğuk" Kelimesinin Anlamını Belirleyelim:

  "Soğuk havada dışarı çıkınca burnum kızardı." cümlesinde "soğuk" kelimesi, havanın düşük sıcaklıkta olması durumunu ifade eder. Bu, kelimenin akla gelen ilk ve temel anlamıdır, yani gerçek anlamıdır.

• 2. Seçeneklerdeki "Soğuk" Kelimelerinin Anlamlarını İnceleyelim:
  • A) "Bana soğuk davranmasına çok üzüldüm."

    Buradaki "soğuk davranmak" ifadesi, bir kişinin samimiyetsiz, mesafeli, ilgisiz veya sevgisiz bir tutum sergilemesi anlamına gelir. Bu, "soğuk" kelimesinin gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı mecaz bir anlamdır.

  • B) "Soğuk içecekler yazın daha çok tüketiliyor."

    Buradaki "soğuk içecekler" ifadesi, içeceklerin düşük sıcaklıkta olması durumunu belirtir. Tıpkı orijinal cümledeki "soğuk hava" gibi, bu da "soğuk" kelimesinin akla gelen ilk ve temel anlamıdır, yani gerçek anlamıdır.

  • C) "Onun soğuk bakışları insanı ürpertiyor."

    Buradaki "soğuk bakışlar" ifadesi, bir kişinin duygusuz, sert, sevgisiz veya ürkütücü bakışlarını anlatır. Bu da "soğuk" kelimesinin gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı mecaz bir anlamdır.

  • D) "Soğuk bir kış gününde tanışmıştık."

    Buradaki "soğuk kış günü" ifadesi de günün düşük sıcaklıkta olması durumunu belirtir. Bu da "soğuk" kelimesinin gerçek anlamıdır. Ancak, "kış günü" zaten doğası gereği soğuk olması beklenen bir gündür. "Soğuk" kelimesi burada bu durumu pekiştirmek veya vurgulamak için kullanılmıştır. Oysa ilk cümlede "hava" ve B seçeneğinde "içecek" kelimeleri hem sıcak hem de soğuk olabilen durumlardır ve "soğuk" kelimesi bu değişken durumu doğrudan belirtir. Bu nedenle, B seçeneğindeki kullanım, orijinal cümledeki "soğuk" kelimesinin anlam özelliğine daha doğrudan ve birebir uymaktadır.

• 3. Sonucu Değerlendirelim:

  Orijinal cümledeki "soğuk" kelimesi, düşük sıcaklık anlamında gerçek anlamıyla kullanılmıştır. Seçenekleri incelediğimizde, A ve C seçeneklerindeki "soğuk" kelimeleri mecaz anlamda kullanılmıştır. B ve D seçeneklerindeki "soğuk" kelimeleri ise gerçek anlamda, yani düşük sıcaklık anlamında kullanılmıştır. Ancak, B seçeneğindeki "soğuk içecekler" ifadesi, "soğuk hava" gibi, bir şeyin değişken sıcaklık durumunu doğrudan ve birincil anlamıyla belirtir. Bu nedenle, anlam özelliği açısından en benzer kullanım B seçeneğindedir.

Cevap B seçeneğidir.