İsim cümlelerinde çatı özelliği aranır mı Test 2

5. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çatı özelliği aranır?

A) O, sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.
B) Bu ev daha genişmiş.
C) Öğretmen soruları tahtaya yazdı.
D) Yarın okulda tören var.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, cümlelerde "çatı özelliği"nin aranıp aranmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "çatı özelliği"nin ne olduğunu ve hangi cümlelerde arandığını hatırlayalım:

• Çatı Özelliği Nedir?

  Türkçede "çatı özelliği" (fiil çatısı), bir cümlenin yüklemi fiil olduğunda aranan bir özelliktir. Fiilin özne ve nesne ile olan ilişkisini (etken, edilgen, dönüşlü, işteş) inceleriz. Eğer bir cümlenin yüklemi fiil değil de isim soylu bir sözcük (isim, sıfat vb.) ise, o cümlede çatı özelliği aranmaz. Bu tür cümlelere "isim cümlesi" denir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek yüklemlerini bulalım ve fiil olup olmadıklarına karar verelim:

• A) O, sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.

  Bu cümlenin yüklemi "öğrencisiydi" sözcüğüdür. "Öğrenci" bir isimdir. Dolayısıyla bu bir isim cümlesidir ve çatı özelliği aranmaz.

• B) Bu ev daha genişmiş.

  Bu cümlenin yüklemi "genişmiş" sözcüğüdür. "Geniş" bir sıfattır. Dolayısıyla bu da bir isim cümlesidir ve çatı özelliği aranmaz.

• C) Öğretmen soruları tahtaya yazdı.

  Bu cümlenin yüklemi "yazdı" fiilidir. "Yazmak" bir eylem bildiren fiildir. Yüklem fiil olduğu için bu cümlede çatı özelliği aranır (örneğin, "yazdı" fiili etken çatılıdır).

• D) Yarın okulda tören var.

  Bu cümlenin yüklemi "var" sözcüğüdür. "Var" burada bir isim soylu bir sözcüktür (yok kelimesinin zıttı olarak, mevcudiyet bildiren bir isimdir). Dolayısıyla bu da bir isim cümlesidir ve çatı özelliği aranmaz.

Gördüğümüz gibi, sadece C seçeneğindeki cümlenin yüklemi bir fiildir ve bu nedenle çatı özelliği aranabilir. Diğer seçeneklerdeki cümlelerin yüklemleri isim veya sıfat olduğu için onlarda çatı özelliği aranmaz.

Cevap C seçeneğidir.